Shqipëria humb fuqinë punëtore: 67% e popullsisë do të emigrojë nëse mund
Shqipëria në rrezik: Emigrimi dhe plakja e popullsisë tkurrin fuqinë punëtore
Shqipëria përballet me një krizë të thellë demografike, ku emigrimi i vazhdueshëm, plakja e popullsisë dhe pjesëmarrja e ulët në trajnim po tkurrin fuqinë punëtore të vendit. Raporti i OECD-së, “Indeksi i Politikave për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi 2026 – Profili Ekonomik i Shqipërisë”, thekson se këto faktorë po ndikojnë negativisht në stabilitetin ekonomik dhe zhvillimin e ndërmarrjeve.
Nga viti 2011 deri në 2023, popullsia e Shqipërisë ra me rreth 430,000 banorë, duke arritur në 2.4 milionë rezidentë. Kjo tkurrje prej afro 14% lidhet direkt me emigrimin e vazhdueshëm dhe normat e ulëta të lindshmërisë, sipas raportit të OECD-së. Numri i shqiptarëve që jetojnë jashtë vendit vlerësohet në më shumë se 1.2 milionë në vitin 2024, një rritje prej mbi 230,000 persona krahasuar me vitin 2015. Norma e emigrimit në Shqipëri arriti në 31.1%, duke e bërë vendin të dytin në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi për nga shkalla e emigrimit.
Një anketë e vitit 2023 zbuloi se pothuajse dy të tretat e popullsisë në moshë pune (67%) do të konsideronin emigrimin nëse do t’u jepej mundësia. Për më tepër, rreth 13% e tyre deklaruan se kishte gjasa të largoheshin në vitet e ardhshme. Kjo prirje po përqendrohet tek punonjësit me kualifikime të larta, duke rritur presionin mbi kompanitë që kërkojnë staf të specializuar. Rreth 95% e bizneseve të anketuara kërkuan veprime më të forta nga qeveria për të mbajtur talentet në vend dhe për të trajtuar boshllëqet në tregun e punës.
Një tjetër problem i rëndësishëm është plakja e popullsisë. Mosha mediane në Shqipëri u rrit nga 35.5 vjeç në vitin 2011 në 44.3 vjeç në vitin 2024. Aktualisht, një në pesë banorë është 65 vjeç ose më i moshuar. Ndërkohë, numri i të rinjve të moshës 15-29 vjeç ra me më shumë se 18,000 vetë ndërmjet viteve 2024 dhe 2025. Kombinimi i emigrimit dhe plakjes ka bërë që popullsia në moshë pune të tkurret me 18.3% që nga viti 2011, duke ngushtuar bazën e rekrutimit për bizneset.
Pjesëmarrja e ulët në trajnim po bëhet gjithnjë e më problematike ndërsa kërkesa për punonjës rritet. Në vitin 2024, vetëm 1.6% e personave të moshës 25-64 vjeç morën pjesë në arsim ose trajnim, një tregues shumë më i ulët se mesatarja e Bashkimit Europian, e cila ishte 13.3%. Hendeku me BE-në po zgjerohet, pasi pjesëmarrja në arsimin e të rriturve në Shqipëri është rritur me vetëm 0.5 pikë përqindjeje që nga viti 2016, ndërsa në BE ajo është rritur me më shumë se tre pikë përqindjeje gjatë së njëjtës periudhë.
Ndërkohë, Shqipëria regjistroi më shumë se 61,000 vende të lira pune në vitin 2023, një rritje prej 54% krahasuar me vitin e kaluar. Rreth 75% e këtyre vendeve ishin pozicione të sapokrijuara. Megjithatë, rritja e vendeve të lira nuk u shoqërua me një ulje të ngjashme të papunësisë, e cila mbeti në 9.4% në vitin 2024. Papunësia afatgjatë ishte 6.6%, ndërsa në BE ajo ishte vetëm 1.9%. Industria përbënte 33.8% të vendeve të lira, tregtia 14.6%, ndërsa akomodimi dhe shërbimet ushqimore 14.2%.
Me pak fjalë
Shqipëria po humb fuqinë punëtore për shkak të emigrimit të masiv, plakjes së popullsisë dhe pjesëmarrjes së ulët në trajnim. Këto faktorë po ndikojnë negativisht në stabilitetin ekonomik dhe zhvillimin e ndërmarrjeve, ndërsa qeveria duhet të veprojë për të trajtuar boshllëqet në tregun e punës.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
