Çfarë fiton Kosova nga marrëveshja e tregtisë së lirë me EFTA-n? Ja çfarë ndryshon për bizneset

Hyrja në fuqi e Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë ndërmjet Kosovës dhe shteteve të EFTA-s – Zvicrës, Norvegjisë, Islandës dhe Lihtenshtajnit – nuk nënkupton vetëm uljen apo heqjen e tarifave doganore. Për Kosovën, marrëveshja krijon një kornizë më të gjerë për rritjen e eksporteve, zgjerimin e tregjeve dhe zhvillimin e tregtisë së shërbimeve, shkruan albinfo.ch.

Marrëveshja u nënshkrua më 22 janar 2025 dhe përfshin tregtinë e mallrave dhe shërbimeve, rregullat e origjinës, lehtësimin e tregtisë, barrierat teknike, masat sanitare dhe fitosanitare, pronësinë intelektuale, konkurrencën dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Qasje më e madhe në katër tregje

Një nga përfitimet kryesore për Kosovën është krijimi i kushteve më të favorshme për eksportet drejt katër shteteve të EFTA-s.

Në rastin e Zvicrës, autoritetet zvicerane kanë bërë të ditur se eksportet aktuale zvicerane drejt Kosovës do të përfitojnë nga heqja e tarifave doganore, në disa raste pas periudhave kalimtare. Në të njëjtën kohë, marrëveshja përcakton koncesione dhe rregulla për produktet kosovare që synojnë tregjet e EFTA-s.

Kjo krijon një mundësi për kompanitë kosovare që të zgjerojnë eksportet përtej tregjeve ku tashmë janë të pranishme.

Megjithatë, përfitimi nuk është automatik. Produktet duhet të plotësojnë rregullat e origjinës dhe kërkesat e përcaktuara në marrëveshje në mënyrë që të përfitojnë nga trajtimi preferencial.

Shërbimet, një nga mundësitë më të mëdha të Kosovës

Për Kosovën, një pjesë veçanërisht e rëndësishme e marrëveshjes është tregtia e shërbimeve.

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Mimoza Kusari-Lila, ka thënë se Kosova ka një bilanc pozitiv të konsiderueshëm në tregtinë e shërbimeve dhe se ky sektor përbën një nga avantazhet kryesore të vendit në tregtinë ndërkombëtare, shkruan tutje albinfo.ch.

Sipas saj, Zvicra përbën rreth 20 për qind të eksporteve të shërbimeve të Kosovës, duke e bërë atë një partner të rëndësishëm për këtë sektor.

Marrëveshja përfshin një kapitull të veçantë për tregtinë e shërbimeve dhe parashikon angazhime specifike për palët. EFTA e përfshin në marrëveshje edhe një aneks për lëvizjen e personave që ofrojnë shërbime, ndërsa shërbimet financiare dhe telekomunikacioni kanë rregulla të veçanta.

Kjo mund të jetë me rëndësi për kompani kosovare që ofrojnë shërbime profesionale, teknologjike, IT, konsulencë, marketing, dizajn, shërbime kreative dhe fusha të tjera të ekonomisë së shërbimeve, në përputhje me kushtet konkrete të marrëveshjes.

Më pak barriera dhe më shumë parashikueshmëri

Një tjetër përfitim është krijimi i rregullave më të qarta për bizneset.

Marrëveshja përfshin masa për lehtësimin e tregtisë dhe bashkëpunimin doganor. Kjo synon të bëjë më të qarta procedurat dhe të lehtësojë qarkullimin e mallrave ndërmjet palëve.

Për një kompani kosovare që dëshiron të eksportojë, kjo do të thotë se përveç çmimit dhe cilësisë së produktit, bëhet më e rëndësishme edhe aftësia për të përmbushur kërkesat për origjinën, dokumentacionin, standardet dhe procedurat doganore.

Dogana e Kosovës ka theksuar pikërisht rëndësinë e dëshmive të origjinës dhe dokumentacionit gjatë deklarimit të mallrave që kërkojnë trajtim preferencial.

Mundësi për investime

Marrëveshja nuk është vetëm instrument për eksport.

Një nga pritshmëritë është që rritja e sigurisë juridike dhe parashikueshmërisë të krijojë një mjedis më të favorshëm për marrëdhënie të reja ekonomike dhe investime.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Kosovën në raport me Zvicrën, e cila tashmë ka marrëdhënie të konsiderueshme ekonomike me vendin.

Sipas autoriteteve zvicerane, tregtia dypalëshe e mallrave ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës gjatë vitit 2025 arriti në rreth 175 milionë franga zvicerane, ndërsa marrëdhëniet tregtare kanë shënuar zhvillim dinamik gjatë viteve të fundit.

Për bizneset zvicerane, marrëveshja synon gjithashtu të përmirësojë qasjen në tregun kosovar dhe të reduktojë rrezikun që kompanitë zvicerane të trajtohen më pak favorshëm sesa konkurrentët e tyre nga Bashkimi Evropian.

Çfarë mund të eksportojë Kosova?

Në teori, marrëveshja krijon mundësi për një gamë të gjerë produktesh, por përfitimi real do të varet nga kapaciteti i kompanive kosovare për të prodhuar mallra konkurruese dhe për të përmbushur standardet e tregjeve të EFTA-s.

Kjo nënkupton se marrëveshja mund të jetë veçanërisht e rëndësishme për prodhuesit kosovarë që kanë potencial të rrisin kapacitetet dhe të orientohen drejt eksporteve.

Përveç mallrave, potencial i rëndësishëm mbetet edhe eksporti i shërbimeve – një sektor ku Kosova tashmë ka një prani të konsiderueshme në tregjet ndërkombëtare.

Çfarë nuk garanton marrëveshja?

Marrëveshja nuk garanton automatikisht rritje të eksporteve.

Heqja e tarifave është vetëm një pjesë e procesit. Për të përfituar nga tregu i EFTA-s, kompanitë kosovare duhet të kenë kapacitete prodhuese, produkte konkurruese, standarde të kërkuara dhe dokumentacionin e nevojshëm.

Rregullat e origjinës janë veçanërisht të rëndësishme. Një produkt nuk përfiton automatikisht nga tarifa preferenciale vetëm sepse është eksportuar nga Kosova; duhet të plotësojë kriteret e origjinës të përcaktuara në marrëveshje.

Pritshmëritë për ekonominë e Kosovës

Në planin afatmesëm, marrëveshja mund të krijojë tri drejtime kryesore për ekonominë e Kosovës: rritjen dhe diversifikimin e eksporteve, zgjerimin e eksporteve të shërbimeve dhe forcimin e lidhjeve me investitorët dhe kompanitë e vendeve të EFTA-s.

Por sa do të shfrytëzohet kjo mundësi do të varet kryesisht nga bizneset kosovare dhe kapaciteti i tyre për të përmbushur standardet e tregjeve të zhvilluara.

EFTA e përshkruan marrëveshjen si një marrëveshje moderne të tregtisë së lirë, e cila përveç mallrave dhe shërbimeve përfshin edhe lehtësimin e tregtisë, pronësinë intelektuale, konkurrencën dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Për Kosovën, rëndësia e saj prandaj nuk qëndron vetëm te sa euro mund të kursehen në doganë, por te krijimi i një kornize më të qëndrueshme për të bërë biznes me katër ekonomi të zhvilluara evropiane.

Nëse kompanitë kosovare arrijnë t’i shfrytëzojnë këto kushte, marrëveshja mund të shërbejë si një kanal i ri për zgjerimin e eksporteve dhe integrimin e mëtejshëm të ekonomisë së Kosovës në tregjet evropiane./Albinfo.ch

The post Çfarë fiton Kosova nga marrëveshja e tregtisë së lirë me EFTA-n? Ja çfarë ndryshon për bizneset appeared first on Albinfo.

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.