Ramë Dardania, me veprën e tij në Sheshin e kombeve në Gjenevë
Në zemër të Gjenevës, përballë Pallatit të Kombeve të Bashkuara, artisti Ramë Dardania solli një instalacion artistik të fuqishëm kushtuar viktimave të zhdukjeve me dhunë, duke e shndërruar artin në një akt kujtese, ndërgjegjësimi dhe thirrjeje për drejtësi.
Vepra u prezantua më 30 gusht, në kuadër të Marshit për Drejtësi, organizuar me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Viktimave të Zhdukjeve me Forcë. Në një hapësirë që simbolizon diplomacinë, dialogun dhe të drejtat e njeriut, instalacioni i Ramë Dardanisë solli përpara publikut një plagë që nuk mund dhe nuk duhet të mbetet e fshehur.
Përmes objekteve të përditshme, të vendosura në një kompozicion të heshtur por tronditës, artisti evokoi mungesën e atyre që u morën me dhunë dhe nuk u kthyen kurrë. Karriget e zbrazëta, rrobat, këpucët dhe elementet e tjera të instalacionit nuk ishin më thjesht objekte: ato u shndërruan në shenja të jetëve të ndërprera, të pritjes së pafund dhe të boshllëkut që personat e zhdukur kanë lënë pas në familjet e tyre.
Por ajo që i dha veprës një dimension veçanërisht të fuqishëm ishte integrimi fizik i vetë artistit në mesin e objekteve statike të instalacionit. Ramë Dardania nuk qëndroi jashtë veprës së tij si një vëzhgues. Ai u bë pjesë e saj, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë ndërmjet trupit të gjallë dhe gjurmëve të atyre që mungojnë.
Në këtë mënyrë, kufiri ndërmjet veprës artistike dhe realitetit njerëzor pothuajse u zhduk. Prania e artistit mes objekteve të palëvizshme krijoi një kontrast të fortë: nga njëra anë jeta që vazhdon, nga ana tjetër mungesa e atyre për të cilët familjet ende presin një përgjigje.
Në qytetin që simbolizon diplomacinë dhe të drejtat e njeriut, Ramë Dardania solli përpara publikut një plagë që nuk mund të mbetet e fshehur. Me gjuhën universale të artit, ai u dha prani atyre që mungojnë dhe zë familjeve që vazhdojnë të kërkojnë përgjigje, duke e integruar fizikisht personazhin e tij artistik në mesin e objekteve statike.
Instalacioni nuk kërkonte shumë fjalë. Heshtja e tij fliste. Çdo karrige e zbrazët mund të ishte vendi i një babai, një nëne, një biri, një vajze, një motre apo një vëllai që nuk është kthyer kurrë në shtëpi. Çdo objekt mbante simbolikisht gjurmën e një jete dhe të një historie të mbetur pezull.
Pikërisht këtu qëndron edhe fuqia e veprës së Ramë Dardanisë: ajo e shndërron mungesën në prani dhe kujtesën individuale në kujtesë kolektive.
E vendosur në Place des Nations, përballë institucioneve ndërkombëtare, vepra mori një dimension që tejkalonte kufijtë e një komuniteti apo të një vendi të vetëm. Zhdukja me dhunë ka prekur popuj dhe familje në vende të ndryshme të botës. Për këtë arsye, instalacioni u bë një gjuhë e përbashkët për dhimbjen, pritjen, kujtesën dhe kërkesën për të vërtetën.
Arti i Ramë Dardanisë nuk synon vetëm të kujtojë të kaluarën. Ai e vendos publikun përballë një pyetjeje të së tashmes: çfarë përgjegjësie kemi ne ndaj atyre që ende mungojnë dhe ndaj familjeve që vazhdojnë t’i presin?
Në Gjenevë, më 30 gusht, përgjigjja erdhi përmes kujtesës por edhe si një shprehje e qëndrueshmërisë bashk me shpresën.
Sepse përderisa të zhdukurit kujtohen, ata vazhdojnë të jenë pjesë e ndërgjegjes sonë kolektive.
Jo vetëm motoja e manifestimit të kësaj dite ndërkombëtare :« Përderisa i kujtojmë, ata jetojnë. » tashmë e njohur në Gjenevë, po tejkalon edhe në një hapësirë më të gjerë gjeografike për të sensibilizuar struktura e institucione edhe ndërkombëtare.
Nismat e Shoqatës kulturore Dora d’Istria nga Gjeneva në projekte të kësaj natyre, jo vetëm që janë të organizuara me shumë përkushtim e profesionalizëm por na bëjnë edhe të reflektojmë se jo vetëm krijimtaria artistike që mund të mahnitë publikun shumëpopullor, siq është n’këtë rast ajo e Ramë Dardanisë, por që edhe kreativiteti i kësaj i saj, po bëhet çelës i një platforme të hapur gjithëpërfshirëse në shoqërinë zvicerane.
The post Ramë Dardania, me veprën e tij në Sheshin e kombeve në Gjenevë appeared first on Albinfo.
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
