Elton Tota: Kushtetuta e Kosovës në rrezik – Si krizat institucionale ndikojnë në stabilitetin e vendit
Elton Tota: Kushtetuta e Kosovës në rrezik – Si krizat institucionale ndikojnë në stabilitetin e vendit
Profesori i të drejtës evropiane, Elton Tota, ka dhënë një analizë të hollësishme për situatën politike në Kosovë, duke theksuar se kushtetuta e vendit po e çon atë drejt krizave të përsëritura institucionale. Në një intervistë për IBNA, ai ka shqyrtuar sfidat që po përballon Kosova, duke përfshirë mungesën e stabilitetit politik, ndikimin e tij në ekonomi dhe procesin e integrimit evropian.
Një sistem i bllokuar: Si funksionon Kuvendi i Kosovës?
Sipas Elton Tota, Kosova ka kaluar nëpër tre procese zgjedhore brenda 18 muajsh pa arritur të krijojë një qeveri të qëndrueshme. Ai thekson se, megjithëse Kuvendi shpesh arrin të zgjedhë një qeveri, problemi kryesor qëndron në zgjedhjen e Presidentit. Në dy zgjedhjet e fundit të parakohshme (dhjetor 2025 dhe qershor 2026), Kuvendi ka qenë në gjendje të formojë qeveri, por vendi ka mbetur në krizë për shkak të paaftësisë për të zgjedhur Presidentin.
Ky problem është i lidhur ngushtë me dobësitë kushtetuese të sistemit, të cilat janë evidentë që nga viti 2012, kur u propozuan amendamente për zgjedhjen direkte të Presidentit. Gjykata Kushtetuese, megjithatë, ka vendosur një standard të lartë për kuorumin e votimit, duke e bërë zgjedhjen e Presidentit një proces të vështirë.
Kultura e kompromisit: A mund të zgjidhet kjo krizë?
Elton Tota thekson se Kosova, si republikë parlamentare, kërkon kompromis politik për të zgjedhur Presidentin, pasi asnjë parti nuk mund të sigurojë 80 vota në Kuvend. Ai shpjegon se, nëse Kuvendi nuk arrin të zgjedhë Presidentin brenda 60 ditëve, ai shpërndahet automatikisht, duke çuar në cikël të ri zgjedhjesh.
Sipas tij, zgjedhja e Presidentit ka ndodhur gjithmonë përmes marrëveshjeve ndërmjet partive, duke treguar se sistemi politik i Kosovës është i varur nga konsensusi. Megjithatë, mungesa e këtij kompromisi ka çuar në krizë institucionale të përsëritur.
Ndërlidhja midis krizës politike dhe integrimit evropian
Kosova ka aplikuar për statusin e vendit kandidat në BE që nga dhjetori 2022, por procesi është bllokuar për shkak të mungesës së institucioneve të plota funksionale. Elton Tota thekson se, nëse Kosova do të kishte stabilitet politik, ajo do të mund të përparonte më shpejt në procesin e integrimit, duke përfituar nga momenti gjeopolitik aktual në Ballkan.
Ai shton se paqëndrueshmëria politike ndikon negativisht në ekonomi, duke rezultuar në rritje të inflacionit (rreth 7.5% në prill 2026), deficit tregtar dhe mungesë investimesh. Gjithashtu, mungesa e institucioneve funksionale ka vonuar ratifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare.
Çfarë reforma janë të nevojshme për të shmangur krizat e ardhshme?
Sipas Elton Tota, reformat kushtetuese janë të domosdoshme, veçanërisht në mënyrën e zgjedhjes së Presidentit. Ai sugjeron dy opsione kryesore:
- Zgjedhja direkte e Presidentit nga populli;
- Lehtësimi i procedurës së zgjedhjes në Kuvend.
Ai thekson se, pa këto ndryshime, rreziku i krizave institucionale mbetet i lartë. Megjithatë, ndryshimi i Kushtetutës kërkon konsensus të gjerë politik, i cili aktualisht është i vështirë të arrihet.
Me pak fjalë
Kosova përballet me një krizë institucionale të përsëritur, e cila ndikon negativisht në stabilitetin politik, ekonomi dhe procesin e integrimit evropian. Sipas Elton Tota, zgjedhja e Presidentit përmes kompromisi politik është e domosdoshme, ndërsa reforma kushtetuese mund të jetë zgjidhja afatgjatë për të shmangur krizat e ardhshme.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
