Komiteti i PE-së: Kriza politike në Kosovë rrezikon 68.8 milionë euro nga BE
Raporti i Parlamentit Evropian: Kosova në rrezik për humbje fonde nga BE
Komiteti për Politikë të Jashtme i Parlamentit Evropian (AFET) ka miratuar raportin vjetor për Kosovën, duke theksuar se viti 2025 ishte një vit i humbur për vendin, ndërsa muajt e parë të 2026 janë në rrezik për shkak të krizës politike të vazhdueshme. Dokumenti parashikon humbje të mjeteve financiare nga Plani i Rritjes i BE-së, nëse Kosova nuk përmbush kriteret e nevojshme.
Sipas raportit, Bashkimi Evropian ka planifikuar një paketë financiare prej 6 miliardë euro për Ballkanin Perëndimor gjatë periudhës 2024-2027. Nga kjo shumë, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë në formë kredie – duke e bërë vendin atë që fiton më shumë fonde për kokë banori në rajon.
Nga fundi i qershorit 2026, shtetet e rajonit do të hyjnë në atë që quhet "moment i humbjes së përhershme", nëse nuk përmbushin reformat e dakorduara më parë. Burimet në Bruksel kanë deklaruar se, nëse nuk ndërmerren reformat e nevojshme, Kosova mund të humbasë 68.8 milionë euro.
Gjatë krizës politike të vitit të kaluar, kur u mbajtën dy palë zgjedhje parlamentare për shkak të pamundësisë së formimit të institucioneve, u vunë në dyshim edhe fonde nga Plani i Rritjes dhe mekanizma të tjerë ndërkombëtarë. Aktualisht, Kosova po përgatitet për zgjedhje të reja parlamentare më 7 qershor 2026, pasi legjislatura paraprake nuk arriti të zgjidhte një president të ri.
Riho Terras, autor i dokumentit dhe raportuesi për Kosovën në Parlamentin Evropian, ka vlerësuar se 18 muajt e fundit kanë qenë të vështirë për vendin. "Ngërçi politik ka një ndikim të rëndësishëm në të ardhmen e Kosovës. Është e rëndësishme që Kosova të qëndrojë në rrugën evropiane dhe të ecë përpara me integrimin", ka deklaruar ai pas miratimit të dokumentit.
Terras ka theksuar se raporti ofron një vlerësim objektiv të situatës në Kosovë, duke përmendur çështjet e liritë së medias, sundimin e ligjit dhe luftën kundër korrupsionit. Ai ka vlerësuar edhe zhvillimet pozitive, si miratimin e vendimeve për Planin e Rritjes nga Kuvendi i Kosovës dhe heqjen e masave të Komisionit Evropian kundër Kosovës.
Në deklaratën shpjeguese të bashkëngjitur dokumentit, Terras vlerëson se zgjedhjet e 2025 kanë qenë të rregullta, por procesi politik normal është cenuar thellësisht. Ai shpreson që Kosova, pas këtyre zgjedhjeve, të dalë nga qorrsokaku politik.
Dokumenti shpreh mbështetje të fuqishme për synimet e Kosovës për integrim në BE, duke theksuar keqardhjen për ngërçin politik dhe polarizimin që e shoqërojnë vendin. Raporti inkurajon aplikimin e Kosovës për statusin e vendit kandidat dhe i bën thirrje shteteve anëtare të BE-së që ta mandatojnë shpejt Komisionin Evropian për përpilimin e pyetësorit.
Kosova ka aplikuar për anëtarësim në BE në dhjetor 2022, por aplikimi nuk është ende shqyrtuar. Këshilli i BE-së ftohet të veprojë me shpejtësi dhe t’i jepë Kosovës statusin e kandidatit, pasi të përmbushen kriteret e nevojshme. Dokumenti i bën gjithashtu thirrje pesë shteteve mosnjohëse të BE-së – Rumanisë, Greqisë, Sllovakisë, Spanjës dhe Qipros – që ta njohin pavarësinë e Kosovës, duke përmendur mendimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) nga 2010, sipas të cilit shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk përbën shkelje të së drejtës ndërkombëtare.
Raporti vlerëson se masat e Komisionit Evropian kundër Kosovës kanë qenë të pajustifikuara dhe kanë pasur ndikim negativ në shoqërinë kosovare. Dokumenti thekson mungesën e transparencës, nivelin e informimit publik dhe kohëzgjatjen e zgjatur të masave, pavarësisht se Kosova kishte përmbushur kërkesat për heqjen e tyre.
Në raport shprehet mbështetje për angazhimin e vazhdueshëm të Kosovës ndaj procesit integrues, duke përmendur dialogun për normalizimin e marrëdhënieve Kosovë-Serbi si pjesë integrale e perspektivës evropiane të Kosovës. Dokumenti i bën thirrje të dyja vendeve që të bashkëpunojnë dhe të ndërmarrin masa për të sjellë para drejtësisë autorët e sulmit të vitit 2023 në Banjskë.
Gjatë sulmit në Banjskë, një grup i serbëve të armatosur vrau një polic të Kosovës, ndërsa tre sulmues serbë u vranë gjatë përleshjes. Kosova fajëson Serbinë për sulmin, por Beogradi mohon përfshirjen. Autoritetet kosovare kanë dënuar tre të akuzuar, ndërsa dhjetëra të tjerë janë në arrati. Millan Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe, ka marrë përgjegjësinë për organizimin e sulmit, ndërsa Kosova kërkon që Serbia ta ekstradojë atë. Dokumenti shpreh keqardhje për faktin se Serbia nuk ka ndjekur penalisht përgjegjësit për këtë sulm.
Raporti i miratuar në Komitetin AFET do të prezantohet gjatë verës në një seancë plenare të Parlamentit Evropian, ku do të hidhet në votim dhe do të marrë formën e një rezolute. Ky dokument do të jetë një hap i rëndësishëm për avancimin e Kosovës në rrugën e integrimit evropian.
Me pak fjalë
Raporti i Parlamentit Evropian për Kosovën paralajmëron për humbje të mjeteve financiare nëse krizat politike vazhdojnë. Dokumenti inkurajon Kosovën të përmbushë reformat e nevojshme për integrim në BE dhe i bën thirrje shteteve anëtare të veprojnë me shpejtësi. Gjithashtu, shprehet keqardhje për ngërçin politik dhe polarizimin në vend, duke përmendur edhe çështjen e sulmit në Banjskë.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
