Kushtet e pranisë së trupave amerikane në Evropë: historiku dhe rëndësia aktuale

Prania ushtarake amerikane në Evropë: një rrjet kompleks me ndryshime të shpeshta

Nga Azoret në Portugali deri në Rumani, nga Norvegjia veriore deri në Siçili: në shumë pjesë të Evropës janë të pranishëm ushtarakë amerikanë. Ky rrjet i bazave ushtarore, i ndërtuar gjatë Luftës së Ftohtë, ka pësuar ndryshime të shpeshta gjatë mandatit të dytë të Donald Trump si president i Shteteve të Bashkuara.

Vetëm pak ditë pasi u ndalua rotacioni i 4,000 ushtarëve drejt Polonisë, Trump njoftoi dërgimin e 5,000 ushtarëve shtesë në këtë vend, duke theksuar marrëdhëniet e mira me presidentin polak Karol Nawrocki, një figurë nacionaliste e djathtë. Ky ndryshim i papritur në strategjinë ushtarake ka nxitur debate mbi qëllimet e pranisë amerikane në Evropë.

Por pse janë kaq shumë trupa amerikane në këtë kontinent? Përgjigja kërkon një udhëtim në historinë e Luftës së Ftohtë dhe strukturën e NATO-s.

Origjina e pranisë amerikane në Evropë

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, aleanca e fituesve kundër Gjermanisë naziste u nda në dy blloqe: aleatët perëndimorë, të udhëhequr nga SHBA, dhe Bashkimi Sovjetik me aleatët e tij. Në vitin 1949, aleatët perëndimorë themeluan NATO-n për të organizuar mbrojtjen kundër kërcënimit sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë.

SHBA, si fuqia ushtarake më e madhe e aleancës, e konsideroi praninë e përhershme të trupave në Evropë si një mjet kyç për të frenuar Paktin e Varshavës, aleancën ushtarake të udhëhequr nga Bashkimi Sovjetik. Në fund të viteve 1950, numri i ushtarëve amerikanë në Evropë arriti në 475,000, duke përfaqësuar kulmin e pranisë ushtarake amerikane në kontinent.

Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991, numri i trupave u ul gradualisht në disa dhjetëra mijë. Megjithatë, situata ndryshoi pas vitit 2014, kur Rusia aneksoi Kriminë, duke rritur nevojën për një praninë ushtarake të rëndësishme në Evropë për të mbështetur aleatët e NATO-s.

Vendet me prani më të fortë ushtarake amerikane

Qendra kryesore e ushtrisë amerikane në Evropë është Gjermania, ku në fund të vitit të kaluar ishin të stacionuar mbi 36,400 ushtarë aktivë. Në këtë vend ndodhen edhe qendrat komanduese për operacionet në Evropë dhe Afrikë, EUCOM dhe AFRICOM, të vendosura në Stuttgart. Në Ramstein ndodhet baza ajrore më e rëndësishme për Evropën dhe Afrikën, ndërsa në Landstuhl ndodhet spitali më i madh ushtarak amerikan jashtë SHBA-së.

Në Itali janë të stacionuar rreth 12,700 ushtarë amerikanë, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar rreth 10,200. Në Britani ndodhen baza ajrore të rëndësishme për NATO-n, ndërsa në Itali SHBA mban një brigadë desantuese për ndërhyrje të shpejta. Në Napoli ndodhet selia e flotës detare amerikane për Evropën dhe Afrikën.

Këto numra nuk përfshijnë njësitë që vendosen përkohësisht në bazat lindore të NATO-s, veçanërisht në Poloni, si pjesë e përgjigjes ndaj aneksimit të Krimesë nga Rusia.

Pse trupat amerikane qëndrojnë ende në Evropë?

SHBA përdor bazat në Evropë për të mbështetur praninë e saj globale ushtarake. Për shembull, bazat në Gjermani dhe Britani kanë qenë thelbësore për operacionet ajrore në konfliktet me Iranin. Megjithatë, disa aleatë kanë kufizuar aktivitetet ushtarake në territoret e tyre: Italia refuzoi lejet për ulje avionësh në bazën Sigonella, ndërsa Spanja ndaloi përdorimin e bazave dhe fluturimet mbi hapësirën e saj ajrore.

Rëndësia e Evropës lidhet edhe me logjistikën: dërgimi i trupave nga SHBA do të kërkonte kohë të gjatë dhe distanca është e madhe. Infrastrukturat e komunikimit, si stacioni për transmetimin e sinjaleve të dronëve në Ramstein, janë thelbësore për operacionet ushtarake. Në strategjinë e frenimit ndaj Rusisë, një rol të rëndësishëm luajnë edhe njësitë që rotacionohen në krahun lindor të NATO-s, veçanërisht në Poloni.

Pyetjet aktuale rreth pranisë ushtarake

Në maj, Pentagonit i ndaloi në momentin e fundit një rotacion prej rreth 4,000 ushtarësh drejt Polonisë, duke cituar probleme buxhetore dhe ndikimin e politikave të Trump për reduktimin e trupave. Megjithatë, presidenti amerikan ndryshoi qëndrimin dhe njoftoi dërgimin e 5,000 ushtarëve shtesë në Poloni, pa sqaruar nëse do të ishte fjalë për rotacion ose transferim nga vende të tjera, si Gjermania.

Pak javë më parë, pas një konflikti me kancelarin gjerman Friedrich Merz, Trump njoftoi tërheqjen e 5,000 ushtarëve nga Gjermania. Edhe pse ka dyshime në realizimin e këtij vendimi, SHBA ka bërë të qartë se marrëveshjet e mëparshme nuk janë më në fuqi. Kjo përfshin edhe planet për vendosjen e raketave amerikane me rreze të mesme në Gjermani, të cilat nuk pritet të realizohen.

Me pak fjalë

Praninë ushtarake amerikane në Evropë ka evoluar nga një mjet i Luftës së Ftohtë në një element kyç të strategjisë globale të SHBA-së. Ndërsa numri i trupave ka ndryshuar gjatë dekadave, rëndësia e bazave në Gjermani, Itali dhe vende të tjera mbetet e pazëvendësueshme për logjistikën, operacionet dhe frenimin e kërcënimeve aktuale, veçanërisht nga Rusia. Vendimet e fundit të Trump kanë nxitur debate mbi stabilitetin e këtij rrjeti ushtarak në Evropë.

Personat e përmendur

• Donald Trump - Presidenti i SHBA-së
• Karol Nawrocki - Presidenti i Polonisë
• Friedrich Merz - Kancelari gjerman

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.