Marrëveshja SHBA-Iran: Çfarë përmban memorandumi i mirëkuptimit përfundimtar

May 26, 2026 - 03:01
Marrëveshja SHBA-Iran: Çfarë përmban memorandumi i mirëkuptimit përfundimtar

Marrëveshja SHBA-Iran: Çfarë përmban memorandumi i mirëkuptimit përfundimtar

Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë në prag të finalizimit të një memorandum mirëkuptimi që mund të shndërrojë armëpushimin e tyre të shkurtër në një zgjidhje më afatgjatë për konfliktin që ka tronditur rajonin. Megjithëse negociatat janë në fazën finale, shumë detaje mbeten të paqarta.

Sipas zyrtarëve amerikanë, ky dokument do të përcaktojë një plan veprimi për zgjidhjen e të gjitha çështjeve të pazgjidhura midis dy palëve, duke përfshirë një numërim mbrapsht që mund të zgjasë deri në 60 ditë për të arritur një marrëveshje përfundimtare. Donald Trump ka deklaruar se nëse një marrëveshje arrihet, ajo do të jetë krejt e kundërta nga ajo që nënshkroi ish-presidenti Barack Obama, duke theksuar se do të sigurojë që Irani të mos mund të zotërojë kurrë një armë bërthamore.

Çështjet kryesore në negociata

Një nga pikat qendrore të diskutimit është Ngushtica e Hormuzit, një rrugë ujore kritike për tregtinë globale. Sipas versionit të fundit të memorandumit, rihapja graduale e ngushticës do të fillojë brenda 30 ditësh, me kthimin e trafikut detar në nivelet para konfliktit. Megjithatë, media iraniane ka ngritur dyshime nëse Teherani do të heqë dorë nga kontrolli i plotë mbi këtë zonë strategjike.

Një zyrtar i lartë i administratës amerikane ka shpjeguar se bllokada e porteve iraniane do të lehtësohet vetëm pasi të arrihet një marrëveshje përfundimtare, duke theksuar se "nëse Irani nuk vepron, ata nuk marrin asgjë". Ky mekanizëm i ndërlidhur synon të sigurojë që Teherani të përmbushë angazhimet e tij përpara se të fitojë ndonjë lehtësim ekonomik.

Programi bërthamor dhe pasurimi i uraniumit

Një marrëveshje e mundshme do të përfshijë angazhimin e Iranit për të mos synuar ndërtimin e armëve bërthamore dhe heqjen dorë nga rezervat e tij të uraniumit të pasuruar shumë. Sipas zyrtarëve, negociatat për këtë çështje do të fillojnë vetëm pas finalizimit të memorandumit. Trump ka insistuar që Irani duhet të heqë dorë nga më shumë se 400 kilogramë uranium të pasuruar, pjesë e të cilit besohet se është varrosur pas sulmeve amerikane të vitit të kaluar.

Megjithatë, media iraniane ka hedhur dyshime nëse ky memorandum do të përfshijë detaje të tilla. Agjencia Fars raportoi se "Irani nuk ka marrë asnjë angazhim për dorëzimin e rezervave bërthamore ose mbylljen e objekteve të tij bërthamore".

Asetet e ngrira dhe sanksionet

Ekonomia e Iranit, e cila po vuaj nga krizat e mëdha, kërkon lirimin e menjëhershëm të miliarda dollarëve në asete të bllokuara në banka të huaja. Sipas burimeve iraniane, ky hap është kusht për nënshkrimin e marrëveshjes. Nga ana tjetër, zyrtarët amerikanë kanë deklaruar se zhbllokimi i këtyre aseteve do të ndodhë vetëm pasi Ngushtica e Hormuzit të rihapet plotësisht.

Sanksionet ndërkombëtare, shumica e të cilave janë vendosur nga SHBA-të dhe Evropa, gjithashtu janë pjesë e negociatave. Ismaeil Baghaei, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, ka deklaruar se heqja e sanksioneve nuk do të diskutohen në këtë fazë të shkurtër, por do të lidhet me çështjen bërthamore në negociatat e ardhshme.

Çështjet e tjera të pazgjidhura

Një nga problemet e pazgjidhura është statusi i raketave balistike të Iranit, të cilat kanë qenë një burim tensioni me Izraelin dhe shtetet arabe të Gjirit. Megjithëse kjo çështje ka qenë në qendër të diskutimeve gjatë konfliktit, ajo nuk është përmendur në detaje në memorandumin aktual.

Konflikti midis Izraelit dhe Hezbollahut, i mbështetur nga Irani në Liban, gjithashtu mbetet një çështje e hapur. Sipas burimeve iraniane, memorandumi do të përfshijë një "deklaratë përfundimtare të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin". Megjithatë, Benjamin Netanyahu ka deklaruar se Izraeli do të ruajë lirinë e veprimit kundër kërcënimeve në rajon.

Me pak fjalë

Memorandumi i mirëkuptimit midis SHBA-së dhe Iranit synon të ndalojë luftimet dhe të hapë rrugën për një zgjidhje afatgjatë. Megjithatë, shumë detaje mbeten të pazgjidhura, duke përfshirë kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, programin bërthamor të Iranit, asetet e ngrira dhe sanksionet. Nëse Irani përmbush angazhimet e tij, lehtësimet ekonomike do të fillojnë gradualisht, por nëse nuk vepron, asnjë përfitim nuk do të arrihet.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.