Rezervat evropiane të gazit në nivele të ulëta: A rrezikojnë të rriten kostot e ngrohjes?

Rezervat e gazit në Evropë janë dukshëm më të ulëta se në vitet e mëparshme. Në Gjermani, niveli i mbushjes së depozitave është rreth 57 për qind, ndërsa mesatarja në Bashkimin Evropian është rreth 71 për qind. Zvicra, e cila nuk ka depozita të veta rezervë për gaz, mbetet e varur nga importet. Megjithatë, ekspertët thonë se një mungesë e menjëhershme e gazit nuk pritet.

Rezervat evropiane të gazit janë këtë vit dukshëm më pak të mbushura krahasuar me dy vitet e fundit. Sipas të dhënave të cituara nga 20 Minuten, niveli mesatar i mbushjes në Bashkimin Evropian është rreth 71 për qind, ndërsa në Gjermani arrin vetëm në rreth 57 për qind.

Situata është më sfiduese se në vitet e mëparshme, por kjo nuk do të thotë se aktualisht ekziston një rrezik i drejtpërdrejtë për mungesë gazi.

“Situata është më sfiduese se në vitet e mëparshme, por kjo nuk do të thotë se duhet të supozojmë aktualisht se do të ketë mungesë gazi”, deklaroi Jonas Kick, zëdhënës i Gazenergie.

Çfarë po i mban rezervat në nivele të ulëta?

Në fund të dimrit 2025/2026, rezervuarët evropianë kishin regjistruar tashmë nivele shumë të ulëta të mbushjes. Ndërkohë, kostot e larta të furnizimit, të ndikuara edhe nga pasiguritë gjeopolitike, e kanë bërë më të vështirë rimbushjen e tyre.

Ekspertët theksojnë se çmimet e larta nuk krijojnë gjithmonë nxitje të mjaftueshme për kompanitë që të blejnë dhe të depozitojnë gaz paraprakisht.

Kompanitë pritet të shfrytëzojnë javët e mbetura para fillimit të dimrit për të siguruar dhe magazinuar sasi shtesë gazi. Megjithatë, Marco Saalfrank, drejtues i tregtimit në Axpo, nuk pret që rezervat evropiane të rriten ndjeshëm në javët e ardhshme.

Sipas vlerësimit të tij, depozitat e gazit në BE mund të jenë rreth 74 për qind të mbushura në fillim të dimrit.

Gjeopolitika dhe moti do të jenë vendimtarë

Gjendja e tregut evropian të gazit do të varet në masë të madhe nga zhvillimet gjeopolitike dhe kushtet e motit.

Një faktor i rëndësishëm është situata në Gjirin Persik. Nëse transporti detar përmes ngushticës së Hormuzit normalizohet, tregu mund të qetësohet ndjeshëm. Në të kundërt, një ndërprerje e vazhdueshme e eksporteve të gazit nga Katari, e kombinuar me një dimër shumë të ftohtë dhe me pak erë, mund të krijojë tensione të konsiderueshme në tregun evropian.

Ekspertët vlerësojnë se, në kushtet e një dimri mesatar, furnizimi aktual duhet përgjithësisht të jetë i mjaftueshëm për të përballuar sezonin e ngrohjes.

Problemet mund të shtohen nëse dimri rezulton dukshëm më i ftohtë se zakonisht. Në një skenar të tillë, presioni mbi tregun do të rritej dhe çmimet e gazit mund të pësonin rritje të fortë.

Çfarë do të ndodhte në rast të mungesës së gazit?

Zvicra nuk ka depozita të veta rezervë për gazin dhe është e varur nga importet nga jashtë.

Në rast se do të shfaqej një kërcënim serioz për furnizimin, qeveria federale mund të ndërmarrë masa të ndryshme. Këto mund të përfshijnë thirrje për kursimin e energjisë, kalimin e sistemeve të ngrohjes me dy lëndë djegëse nga gazi në naftë, kufizime të konsumit dhe, në rast ekstrem, vendosjen e kuotave.

Masat do të preknin para së gjithash konsumatorët e konsideruar “të pambrojtur”, si industria, bizneset, konsumatorët e mëdhenj dhe ndërtesat e zyrave.

Për konsumatorët e mbrojtur, si familjet, spitalet dhe shtëpitë e kujdesit për të moshuarit, do të zbatohej marrëveshja e solidaritetit me Italinë dhe Gjermaninë.

Për këtë arsye, sipas ekspertëve, nuk pritet që familjet zvicerane të mbeten pa ngrohje edhe në rast të një situate të vështirë në treg.

Megjithatë, ekziston një kufizim i rëndësishëm: Zvicra mbetet e varur nga furnizimet me gaz nga vendet e Bashkimit Evropian.

A mund ta përmirësojë Zvicra sigurinë e furnizimit?

Sipas Saalfrank, Zvicra mund ta forcojë sigurinë e furnizimit edhe pse është shumë e varur nga importet. Një mundësi do të ishte krijimi i instrumenteve shtetërore dhe tregtare për të mbajtur rezerva shtesë gazi dhe për të garantuar mundësi alternative furnizimi në rast krizash.

Një nga opsionet do të ishte krijimi i kapaciteteve të magazinimit brenda vendit, përfshirë projektet e planifikuara nga furnizuesi Gaznat me bazë në Lozanë.

Megjithatë, sipas Jonas Kick, projekte të tilla ngrenë çështje të rëndësishme lidhur me financimin dhe rregullimin e tregut. Për më tepër, edhe ndërtimi i një depoje zvicerane të gazit nuk do ta eliminonte varësinë e vendit nga importet.

Diversifikimi i burimeve të energjisë

Një tjetër mundësi do të ishte reduktimi i varësisë nga burimet individuale të energjisë.

“Zgjerimi i burimeve të ndryshme të energjisë dhe sistemeve të ngrohjes mund të ndihmojë në uljen e varësisë nga gazi i importuar dhe lëndët e tjera djegëse fosile”, vlerëson Saalfrank.

Sipas tij, qëllimi nuk duhet të jetë pavarësia e plotë nga vendet e huaja. Për një vend të vogël dhe shumë të ndërlidhur me tregjet evropiane, rëndësi të veçantë ka diversifikimi i burimeve të furnizimit, krijimi i rezervave të mjaftueshme për situata krize dhe rritja e fleksibilitetit të sistemit energjetik.

Në përfundim, niveli aktual i rezervave evropiane të gazit paraqet një sfidë më të madhe se në vitet e kaluara, por ekspertët nuk parashikojnë aktualisht një mungesë të menjëhershme. Rreziku kryesor lidhet me një kombinim të dimrit shumë të ftohtë, kërkesës së lartë dhe problemeve të mundshme në furnizimin ndërkombëtar.

The post Rezervat evropiane të gazit në nivele të ulëta: A rrezikojnë të rriten kostot e ngrohjes? appeared first on Albinfo.

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.