Samiti i NATO-s në Shqipëri vjen në pikëpyetje për shpenzimet e ulëta
Draft-deklarata e NATO-s nuk përmend Shqipërinë si vend pritës të samitit 2026
Një zhvillim i papritur rreth mbajtjes së samitit të NATO-s në Shqipëri vitin e ardhshëm ka nxitur debate të gjera. Ndërsa udhëheqësit e aleancës po përgatiten për takimin në Turqi javën e ardhshme, draft-deklarata e sapolëshuar nuk e përmend Shqipërinë si vend pritës të samitit të radhës, duke ngritur dyshime për mbajtjen e tij në Tiranë.
Sipas Radio Evropës së Lirë, burimet e tyre kanë konfirmuar se Tirana nuk figuron në draft-deklaratën për samitin e NATO-s që do të mbahen në Ankara gjatë javës së ardhshme. Kjo gjë ka nxitur pyetje se a do të zhvillohet ky takim në Shqipëri siç ishte planifikuar më parë.
Ndërkaq, Reuters raporton se mbajtja e samitit në Tiranë është vënë në pikëpyetje për shkak të rezistencës nga administrata amerikane dhe pakënaqësisë së disa shteteve aleate me nivelin e ulët të shpenzimeve për mbrojtje të Shqipërisë. Një burim i Reuters deklaroi se shpenzimet e tanishme të Shqipërisë për mbrojtje janë aq të ulëta sa, nëse samiti do të mbahej atje më 2026, mund të zemërojnë presidentin amerikan Donald Trump.
Një diplomat evropian, duke u referuar draft-deklaratës, tha se versioni i fundit i tekstit thekson se udhëheqësit “mezi presin takimin e tyre të radhës”, pa specifikuar as kohën dhe as vendin e mbajtjes së tij. Ky zhvillim vjen pasi në samitin e Hagës të vitit të kaluar, udhëheqësit kishin deklaruar se “mezi presim të takohemi në Turqi më 2026 dhe më pas në Shqipëri”.
Shtëpia e Bardhë nuk ka komentuar për këtë çështje, ndërsa një zyrtar i NATO-s ka thënë se nuk do të bëjnë komente për momentin. Një zëdhënës i Qeverisë shqiptare, duke u referuar draft-deklaratës, ka thënë për Reuters se “draftet janë drafte, jo vendime” dhe se negociatat janë në vazhdim, duke mund të pësojnë ndryshime.
Shqipëria po rrit shpenzimet për mbrojtje, por nuk i plotëson ende kriteret e NATO-s
Në vitet e fundit, deklaratat zyrtare të NATO-s kanë përfshirë referenca të qarta për vendin pritës të samitit të ardhshëm. Në samitin e Hagës të mbajtur në vitin 2023, udhëheqësit kishin zotuar të rrisin shpenzimet për mbrojtje në 5% të Bruto Prodhimit të Brendshëm (BPB) brenda një dekade. Deri tani, shumica e shteteve kanë arritur të përmbushin synimin e 2% të BPB-së për shpenzime bazë të mbrojtjes, ndërsa 1.5% janë të destinuara për masa të tjera të lidhura me mbrojtjen, si siguria kibernetike.
Sipas Mark Rutte, shefi i NATO-s, pothuajse të gjitha shtetet e aleancës kanë arritur synimin e 2% gjatë këtij viti. Ai ka shtuar se Shqipëria, së bashku me Çekinë dhe Slloveninë, nuk e kishte arritur këtë synim vitin e kaluar, por janë të përkushtuara që ta kalojnë këtë prag gjatë vitit 2025.
Qeveria shqiptare ka deklaruar se po finalizon masa fiskale për të përmbushur kriteret e NATO-s. Në një deklaratë për Reuters, ajo ka thënë se shpenzimet e Shqipërisë për mbrojtje dhe ato të lidhura me mbrojtjen do të arrijnë 2.6% të BPB-së për vitin 2026. Nga kjo sasi, 2.2% do të jenë për shpenzime bazë të mbrojtjes, ndërsa 0.4% për masa të tjera të lidhura me mbrojtjen.
Një diplomat evropian ka shprehur optimizëm se Shqipëria mund të mbetet mikpritëse e samitit, duke thënë: “Ata po i rrisin shpenzimet, të shohim se çfarë do të prodhojë kjo. Unë ende besoj se samiti i radhës do të jetë në Shqipëri.”
Me pak fjalë
Draft-deklarata e NATO-s nuk përmend Shqipërinë si vend pritës të samitit të ardhshëm, duke ngritur dyshime për mbajtjen e tij në Tiranë. Shqipëria po rrit shpenzimet për mbrojtje, por ende nuk i plotëson plotësisht kriteret e aleancës, duke bërë që vendimi për vendin pritës të jetë i papërcaktuar për momentin.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
