SHBA kërkon deklaratë publike nga Irani për Ngushticën e Hormuzit
SHBA kërkon që Irani të njoftojë hapurin e Ngushticës së Hormuzit
Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar që Irani të bëjë një deklaratë publike duke konfirmuar se Ngushtica e Hormuzit është e hapur për lundrim komercial dhe të angazhohet që të ndalojë sulmet me armë kundër anijeve tregtare. Kjo kërkesë vjen pas një serie incidentesh të fundit, duke përfshirë sulmet ndaj tre cisterneve tregtare gjatë kësaj jave, të cilat kanë rritur tensionet midis SHBA-së dhe Iranit.
Sipas mediave amerikane, autoritetet iraniane kanë pranuar privatisht para këshilltarëve të Donald Trump se sulmet kundër anijeve ishin një gabim dhe kanë fajësuar një grup të pakontrolluar brenda vendit. BBC raporton se Irani ka shprehur gatishmëri për të vazhduar bisedimet me SHBA-në për të stabilizuar situatën.
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se sulmet iraniane nënkuptojnë se marrëveshja e armëpushimit, e nënshkruar në qershor, ka përfunduar. Megjithatë, ai ka theksuar se bisedimet për të arritur një zgjidhje të qëndrueshme do të vazhdojnë. Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, ka akuzuar SHBA-në për shkeljen e marrëveshjes dhe ka kërkuar që të respektohen kushtet e përcaktuara.
Lufta midis SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit filloi më 28 shkurt, duke nxitur Iranin të ndërmarrë sulme kundër Izraeli, si dhe kundër objektivave amerikane dhe aleatëve të tyre në rajon. Marrëveshja e armëpushimit në qershor parashikonte, ndër të tjera, kalimin e sigurt të anijeve tregtare nëpër Ngushticën e Hormuzit, një rrugë detare jetike përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë.
Zyrtarë të lartë amerikanë, të cilët janë cituar nga CBS News, kanë thënë se Irani ka pranuar privatisht se sulmet e fundit ishin një gabim dhe se një fraksion i pakontrolluar po përpiqej të sabotonte negociatat. Një zyrtar amerikan ka deklaruar:
“Ata [iranianët] u kthyen në tryezën e bisedimeve dhe thanë: ‘Kemi gabuar. Ishte një gabim. Le të vazhdojmë bisedimet.’”
Një delegacion amerikan, i përbërë nga zëvendëspresidenti JD Vance, sekretari i Shtetit Marco Rubio, i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trumpit, Jared Kushner, pritet të mbërrijë në Oman gjatë së shtunës për bisedime të mëtejshme. Ndërkohë, Abbas Araghchi është në Oman për takime me zyrtarët lokalë.
Gjatë negociatave të mëparshme, SHBA-ja dhe Irani kanë përdorur ndërmjetësimin e vendeve si Pakistani ose Katarit për të lehtësuar komunikimin. Në një konferencë për shtyp të mbajtur të premten, zyrtarë amerikanë kanë thënë se Iranit i është përcjellë një mesazh përmes ndërmjetësve rajonalë, duke kërkuar që të publikohet një deklaratë duke konfirmuar hapurin e Ngushticës së Hormuzit dhe duke garantuar se do të ndalohen sulmet kundër anijeve tregtare.
Një zyrtar amerikan ka deklaruar për Reuters:
“Ata ose do të na japin atë deklaratë, ose për ta nuk do të ketë një përfundim të mirë.”
Shtëpia e Bardhë dëshiron gjithashtu që Irani të pranojë publikisht se sulmet kundër anijeve ishin një gabim. Ndërkohë, një delegacion nga Katar ka udhëtuar drejt Iranit për bisedime që kanë si qëllim uljen e tensioneve dhe lehtësimin e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.
Donald Trump ka shkruar në platformën Truth Social se Irani i ka kërkuar vazhdimin e bisedimeve, por ka theksuar se SHBA-ja i ka bërë të qarta se marrëveshja e armëpushimit ka përfunduar. Ai ka shtuar:
“ARMËPUSHIMI KA PËRFUNDUAR!”
Në orët e para të së shtunës, Trump ka reaguar edhe ndaj raportimeve që pretendojnë se Irani kishte planifikuar një atentat kundër tij. Ai ka thënë se SHBA-ja do ta “shkatërronte dhe rrënonte plotësisht” Iranin nëse do të ndodhte një sulm i tillë. Megjithatë, Trump ka mohuar se Teherani kishte përgatitur një plan të tillë ose se Izraeli ishte burimi i këtij informacioni. Në një intervistë për New York Post, ai ka thënë se ka qenë “numri një në listën e objektivave të Iranit për një kohë të gjatë”.
Gjatë funeralit të udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra në një sulm izraelit më 28 shkurt, kanë pasuar thirrje publike për vdekjen e Trumpit. Djali i tij, Mojtaba Khamenei, ka publikuar një mesazh duke deklaruar se hakmarrja për vrasjen e të atit është “e pashmangshme”.
Tre anije u sulmuan ndërsa po lundronin në një rrugë të rekomanduar nga SHBA-ja në ujërat e Omanit, duke shënuar një nga incidentet më të rëndë që nga marrëveshja e qershorit. Irani ka deklaruar vazhdimisht se e vetmja rrugë e sigurt është një korridor i veçantë që kalon nëpër ujërat e tij, ndërsa SHBA-ja mbron lundrimin e lirë në Ngushticën e Hormuzit.
Sipas memorandumit të marrëveshjes midis SHBA-së dhe Iranit, të dy vendet duhet të zhvillojnë bisedime me shtetet e Gjirit për të përcaktuar administrimin e ardhshëm të shërbimeve detare në këtë rrugë jetike. Irani ka sugjeruar që anijet të paguajnë për kalimin nëpër Hormuz, ndërsa SHBA-ja mbështet lundrimin e lirë.
Me pak fjalë
SHBA-ja kërkon që Irani të bëjë një deklaratë publike duke konfirmuar hapurin e Ngushticës së Hormuzit dhe të ndalojë sulmet kundër anijeve tregtare. Tensionet kanë rritur pas sulmeve të fundit, ndërsa bisedimet për një zgjidhje të qëndrueshme vazhdojnë përmes ndërmjetësimit rajonal.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
