Kosova: Gazifikimi i thëngjillit apo LNG-ja amerikane - Cili opsion është më i mirë për energjinë?

Kosova ballafaqohet me zgjedhje kritike për stabilitetin e energjisë

Kosova aktualisht prodhon rreth 90% të energjisë së saj duke përdorur qymyrin, një burim i cili po bëhet gjithnjë e më i diskutueshëm për shkak të ndikimit negativ në mjedis. Së fundmi, janë paraqitur dy opsione kryesore për diversifikimin e këtij sektori: gazifikimi i thëngjillit dhe përfshirja në nismat rajonale të gazit të lëngshëm natyror (LNG), të mbështetura nga Shtetet e Bashkuara. Por cili nga këto opsione është më i realizueshëm dhe i përshtatshëm për Kosovën?

Reagimi i SHBA-së: mbështetje për LNG-në amerikane

Shtetet e Bashkuara kanë qartë treguar se preferojnë opsionin e LNG-së për Kosovën. Në një deklaratë të Ambasadës amerikane në Prishtinë, thuhet se SHBA-ja është e gatshme të bashkëpunojë me Qeverinë e Kosovës për të siguruar një të ardhme energjetike të qëndrueshme përmes diversifikimit të furnizimit me energji, duke përfshirë edhe importin e LNG-së amerikane.

“SHBA-ja është e gatshme të punojë me industrinë amerikane të energjisë dhe Qeverinë e Kosovës për të siguruar të ardhme energjetike për Kosovën përmes diversifikimit të furnizimit me energji, përfshirë LNG-në e SHBA-së”, deklaroi Ambasada amerikane në Prishtinë për Radion Evropë e Lirë.

Pozicioni i institucioneve kosovare

Ushtruesja e detyrës së Presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, ka theksuar nevojën për diskutime serioze rreth përfitimeve dhe kostove të projektit të LNG-së amerikane. Ajo ka theksuar se vendimi duhet të bazohet në analizë të hollësishme dhe konsensusin e ekspertëve.

Analiza e ekspertëve: LNG-ja si opsioni më realist

Sipas ekspertes së energjisë, Laura Kryeziu, përfshirja e Kosovës në rrjetin rajonal të LNG-së është opsioni më i arritshëm për dekadën e ardhshme. LNG-ja, gazi natyror i lëngësuar, transportohet në anije cisterna dhe kthehet në gjendje gazi në terminale përpara se të futet në rrjetin e energjisë.

Kryeziu thekson se një mundësi konkrete për Kosovën është interkonjeksioni me Maqedoninë e Veriut, i cili do ta lidhte vendin me një terminal LNG në Greqi. Projekti, i vlerësuar në rreth 100 milionë euro, mund të sigurojë një furnizim të qëndrueshëm me energji për Kosovën.

“Kosova ka shpenzuar në pesë vitet e fundit afro 1 miliard euro për import të energjisë, ndërsa gjatë dy muajve të parë të 2026-së, shpenzimet kanë arritur në rreth 60 milionë euro, pothuajse sa kushton vetë interkonjeksioni me Maqedoninë e Veriut”, shpjegon Kryeziu.

Rreziqet e gazifikimit të thëngjillit

Ndërkaq, këshilltarja për energji në rrjetin Bankwatch, Pippa Gallop, vlerëson se të dy opsionet janë shumë të shtrenjta dhe të dëmshme për mjedisin. Ajo thekson se gazifikimi i thëngjillit përdor sasi të mëdha uji, të cilin Kosova nuk e ka në bollëk, dhe mund të ndotë ujërat nëntokësore. Për më tepër, ky proces prodhon emetime të mëdha të gazrave serrë, duke kundërshtuar objektivat e Kosovës për neutralitet klimatik deri në vitin 2050.

Gallop gjithashtu vëren se përfshirja në rrjetet rajonale të LNG-së mund të marrë dekada, duke e bërë këtë opsion të papërshtatshëm për nevojat e menjëhershme të Kosovës. Ajo sugjeron që Kosova të përqendrohet në energji të ripërtërishme dhe efikasitet energjetik si zgjidhje më të qëndrueshme.

Prioritetet për të ardhmen e Kosovës

Sipas Kryeziut, Kosova duhet të ndërtojë një sistem modern dhe të diversifikuar të energjisë, duke përfshirë investime në energji të ripërtërishme, kapacitete të ruajtjes së energjisë, modernizimin e rrjetit, dhe lidhjen me rrjetin rajonal të gazit si zgjidhje tranzitore.

“Gazifikimi i linjitit nuk duhet të jetë prioriteti i vendit në këtë moment”, thekson ajo. Ndërkaq, Gallop rekomandon që Kosova të përqendrohet në bateri dhe energji të ripërtërishme, si dhe në rinovimin e shtëpive për efikasitet energjetik.

Aspekti strategjik i LNG-së amerikane

Edhe pse të dy ekspertet kanë kritika ndaj përdorimit të gazit si burim kryesor energjetik, ata pranojnë se përfshirja eventuale e Kosovës në nismat e LNG-së mund të ketë një aspekt strategjik. Gallop thekson se Kosova duhet të gjejë një mënyrë për të mbajtur raporte të mira me SHBA-në pa paguar një “çmim të lartë”. Ndërkaq, Kryeziu e shikon këtë si një investim në sigurinë dhe pozicionimin afatgjatë të vendit.

Me pak fjalë

Kosova ballafaqohet me një zgjedhje të rëndësishme midis gazifikimit të thëngjillit dhe përfshirjes në nismat e LNG-së amerikane. Ndërsa SHBA-ja mbështet opsionin e LNG-së, ekspertët vlerësojnë se ky opsion është më i realizueshëm dhe i qëndrueshëm në afat të mesëm. Megjithatë, të dy opsionet kanë rreziqet e tyre, duke përfshirë kostot e larta dhe ndikimin negativ në mjedis. Prioriteti i Kosovës duhet të jetë diversifikimi i burimeve të energjisë duke u fokusuar në energji të ripërtërishme dhe efikasitet energjetik.

Personat e përmendur

• Albulena Haxhiu - Albulena Haxhiu
• Laura Kryeziu - Laura Kryeziu
• Pippa Gallop - Pippa Gallop

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.