Zvicra shkakton tërmete artificiale nën Alpet për studime sizmike

May 11, 2026 - 21:31
Zvicra shkakton tërmete artificiale nën Alpet për studime sizmike

Zvicra përdor tërmete artificiale për të studiuar sizmikën nëntokësore

Një projekt inovativ në Zvicër po përdor tërmete artificiale për të kuptuar më mirë sizmikën nëntokësore. Në BedrettoLab, një laborator i thellë nëntokësor në mes të Alpeve Zvicerane, studiuesit kanë shkaktuar mijëra tërmete të vogla në një mjedis të kontrolluar, duke synuar të zbulojnë mënyra për të reduktuar rreziqet e tërmeteve natyrore.

Projekti, i quajtur FEAR-2 (Aktivizimi i Çarjeve dhe Këputja e Tërmeteve), u zhvillua nga dhjetëra shkencëtarë evropianë në fund të prillit. Ata injektuan 750 metra kub ujë në një çarje të parazgjedhur në muret shkëmbore të tunelit, duke provokuar tërmete artificiale me magnitudë deri në -0.14 në shkallën Rihter.

Domenico Giardini, profesor i gjeologjisë në Institutin Federal të Teknologjisë në Cyrih (ETH) dhe një nga studiuesit kryesorë të projektit, e quajti eksperimentin një "sukses të madh". Ai theksoi se kjo ishte hera e parë që tërmete artificiale janë shkaktuar në këtë shkallë dhe thellësi nëntokësore.

"Ne nuk krijojmë një çarje të re. Ne vetëm lehtësojmë që ajo të lëvizë", tha Giardini, duke shpjeguar se qëllimi ishte të kuptojnë se çfarë ndodh në thellësi kur Toka lëviz. Laboratori i BedrettoLab, i gdhendur 1.5 km nën sipërfaqe, ofron kushte ideale për studime të tilla, me mundësinë për të monitoruar lëvizjet e çarjeve në kohë reale.

Gjatë eksperimentit, shkencëtarët arritën të shkaktojnë rreth 8,000 ngjarje sizmike, megjithëse magnitudat nuk arritën atë të synuar (1 në shkallën Rihter). Megjithatë, kjo ishte një hap i rëndësishëm për studimet e ardhshme, të cilat do të vazhdojnë në qershor.

Rëndësia e studimit

Projekti ka implikime të mëdha për aktivitetet nëntokësore, duke përfshirë nxjerrjen e naftës, gërmimin e tuneleve dhe energjinë gjeotermike. Giardini përmendi shembuj si tërmeti i Pohang në Korenë e Jugut (2017), i shkaktuar nga injektimi i ujit në një termocentral gjeotermik, dhe aktivitetet e frackingut në Teksas.

"Nëse zotërojmë mënyrën e prodhimit të tërmeteve të një madhësie të caktuar, atëherë e dimë se si të mos i prodhojmë ato", tha Giardini. Ai theksoi se eksperimenti ishte plotësisht i sigurt, duke shtuar vetëm rreth 1% të rrezikut natyror të një tërmeti të madh.

Përveç kësaj, studiuesit arritën të monitorojnë edhe çarje të tjera pingul me atë kryesore, duke fituar të dhëna të reja për sizmikën në rajon. Ryan Schultz, një sizmolog specializuar në tërmetet e shkaktuara nga njeriu, e quajti këtë një "lloj shtyrjeje përtej kufijve të shkencës".

Eksperimenti u ndërpre përkohësisht nga një ndërprerje e papritur e energjisë, por u rifillua shpejt. Frederic Massin, një sizmolog francez, analizoi të dhënat për të përcaktuar shkakun e defektit dhe përshtati parametrat për eksperimentin e ardhshëm.

Me këtë projekt, Zvicra po bëhet një qendër e rëndësishme për studimet sizmike, duke kontribuar në zhvillimin e strategjive më të sigurta për aktivitetet nëntokësore.

Me pak fjalë

Një projekt inovativ në Zvicër ka shkaktuar mijëra tërmete artificiale nën Alpet për të studiuar sizmikën. Eksperimenti, i quajtur FEAR-2, u zhvillua në BedrettoLab dhe solli të dhëna të reja për tërmetet e shkaktuara nga njeriu. Studimi ka implikime të mëdha për aktivitetet nëntokësore dhe sigurinë globale.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.