A mund të bëhet beteja SHBA-Iran për Hormuzin fitore për Rusinë dhe Kinën?

Jul 23, 2026 - 04:00
A mund të bëhet beteja SHBA-Iran për Hormuzin fitore për Rusinë dhe Kinën?

A mund të bëhet beteja SHBA-Iran për Hormuzin fitore për Rusinë dhe Kinën?

Politikanët në Shtetet e Bashkuara kanë parë Azinë kryesisht përmes konflikteve në Kinë, Detin e Kinës Jugore dhe rritjes së fuqisë ushtarake të Pekinit. Pushtimi i Ukrainës nga Rusia ka konsoliduar Evropën dhe Azinë Lindore si arenat kryesore të konkurrencës gjeopolitike. Megjithatë, ekspertët po theksojnë se një krizë tjetër, mijëra kilometra larg, mund të riformësojë balancën rajonale të fuqisë.

Rëndësia e Ngushticës së Hormuzit është e pamundur për t’u injoruar. Përmes kësaj ngushtice kalon rreth një e pesta e naftës së botës, duke e bërë atë një bosht kyç për sigurinë globale të energjisë. Tensionet midis Iranit dhe SHBA-së kanë ngritur shqetësime serioze për stabilitetin e këtij korridori strategjik.

Analistët thonë se pasojat e këtyre tensionave po ndryshojnë llogaritjet rajonale për siguri, diplomaci dhe aleanca. Lester Joseph Buitizon, analist në Aldebaran Threat Consultants, thekson se ASEAN-i po afrohet me Rusinë për arsye energjetike, jo sigurie. “Ne po shohim se vendet e Azisë Juglindore po kthehen drejt Rusisë për furnizim me energji”, thotë ai.

Operacionet ushtarake të fundit midis SHBA-së dhe Iranit kanë rikthyer vëmendjen tek Hormuzi. Irani pretendon kontroll mbi këtë rrugë strategjike, ndërsa SHBA-ja ka kryer sulme ajrore kundër objektivave iraniane për të dobësuar kapacitetet ushtarake që përdoren për sulme ndaj anijeve tregtare.

Pavarësisht pranisë ushtarake të SHBA-së në rajon, kompanitë detare vazhdojnë të hezitojnë të kalojnë përmes Hormuzit. Kjo sjell në pah një realitet të ri: sfida nuk është vetëm ushtarake, por edhe siguria e furnizimit me energji për Azinë Juglindore.

Rajoni është shumë i varur nga nafta e Lindjes së Mesme. Për shembull, Filipinet importojnë më shumë se 90% të naftës nga Lindja e Mesme. Çdo ndërprerje e furnizimit do të kishte pasoja të menjëhershme ekonomike dhe politike.

Edhe pse Manila mbetet një aleat i afërt i Uashingtonit, administrata e presidentit Ferdinand Marcos Jr. ka kërkuar të rrisë qasjen në naftën ruse dhe ka zgjeruar diskutimet për bashkëpunim afatgjatë në energji. Kjo tregon se edhe aleatët më të ngushtë të SHBA-së janë të detyruar të diversifikojnë furnizimet e tyre.

Sipas Buitizonit, nëse Rusia arrin të riorientojë ekonominë e saj drejt Lindjes, sanksionet perëndimore bëhen më pak efektive. “Kina mund të ketë përfitime diplomatike nga kjo situatë”, shton ai.

Vincent Kyle Parada, analist në Zyrën për Studime Strategjike Detare të Marinës së Filipineve, thotë se ASEAN-i dikur arrinte të mbante një balancë mes Kinës dhe SHBA-së. Sot, ky dallim po bëhet gjithnjë e më i paqartë. Kriza me Iranin dëshmon se siguria ekonomike dhe kombëtare janë të pandashme.

“Ndërthurja midis ekonomisë dhe sigurisë është bërë shumë më e madhe sesa ishte 10 ose 20 vjet më parë”, thotë Parada. Ai shton se vendimet e fundit të politikës amerikane, duke përfshirë reduktimin e ndihmës për zhvillim dhe tensionet tregtare, kanë dobësuar pozicionin e Uashingtonit në Azinë Juglindore, duke hapur rrugë për një ndikim më të madh të Kinës.

“Kina nuk ka nevojë të bëjë asgjë, veçse të presë”, konkludon ai.

Me pak fjalë

Tensionet midis SHBA-së dhe Iranit për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit mund të përfitojnë Rusinë dhe Kinën. Për vendet e Azisë Juglindore, të cilat janë shumë të varura nga nafta e Lindjes së Mesme, çdo ndërprerje e furnizimit ka pasoja të menjëhershme ekonomike. Diversifikimi i furnizimeve me energji dhe dobësimi i pozicionit të SHBA-së në rajon mund të krijojnë kushte për një ndikim më të madh të Pekinit dhe Moskës.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.