Pse gjumi ndihmon trurin të fshi kujtimet e këqija

Jun 4, 2026 - 01:01

Gjumi i mirë mund të jetë mjeti më i fuqishëm kundër kujtimeve të pakëndshme

Një situatë e sikletshme, një koment i ashpër apo një thashethem mund të lëndojnë shumë më shumë se sa duket. Por pse disa njerëz e harrojnë atë që i ka ndodhur, ndërsa të tjerët mbajnë gjurmë të thella emocionale? Studimet e fundit tregojnë se cilësia e gjumit luajti rol kyç në këtë proces.

Sipas Fatjona R. Lubonja, studiuese në fushën e neuroshkencës, mungesa e gjumit pengon aftësinë e trurit për të “filtuar” kujtimet e padëshiruara. Kur flenim, truri aktivizon mekanizma që ndihmojnë në bllokimin e mendimeve të dëmshme, duke lejuar që kujtimet negative të humbasin intensitetin me kalimin e kohës.

Një nga fazat më të rëndësishme të gjumit është ajo me lëvizje të shpejtë të syve (REM), e cila lidhet me proceset e konsolidimit të kujtesës dhe rregullimin e emocioneve. Kur kjo fazë ndërpritet ose është e pamjaftueshme, truri ka vështirësi të aktivizojë rajonet që kontrollojnë përballjen me kujtimet e dhimbshme.

Rezultati është se kujtimet e këqija mbeten më të gjalla dhe kanë tendencë të kthehen më shpesh në mendje. Kjo mund të ushqejë shqetësimin kronik, të forcojë modelet negative të të menduarit dhe të bëjë më të vështirë rregullimin e emocioneve. Në veçanti, njerëzit që vuajnë nga depresioni, ankthi ose çrregullimi i stresit post-traumatik janë më të prekshëm ndaj këtij efekti.

Sipas një studimi të publikuar në vitin 2025 nga Xue Y. et al., mungesa e gjumit me fazë REM dobëson sistemin mbrojtës mendor, duke lejuar që kujtimet e pakëndshme të kalojnë më lehtë në vetëdije. Në anën tjetër, një natë e mirë gjumi ndihmon trurin të “mbyllej” ndaj këtyre mendimeve, duke i bërë më të vështira për t’u rikthyer në të ardhmen.

Kjo lidhje midis gjumit dhe kujtesës nuk është vetëm teorike. Në praktikë, ajo shpjegon pse shumë njerëz që kanë përjetuar trauma kanë përmirësime të dukshme pasi kanë përmirësuar cilësinë e gjumit. Duke përdorur teknika si terapia e përmirësimit të gjumit ose duke trajtuar çrregullimet e gjumit, individët mund të ndihmohen të reduktojnë ndikimin e kujtimeve të dhimbshme.

Në fund, një gjumë i mirë nuk është vetëm një nevojë fizike, por edhe një mjet i fuqishëm për të ruajtur shëndetin mendor. Siç thotë edhe Fatjona R. Lubonja, një natë e mirë gjumi mund të jetë hapi i parë për të ndjerë se “nesërmja është një ditë e re”.

Me pak fjalë

Gjumi i mirë ndihmon trurin të fshi kujtimet e këqija duke aktivizuar mekanizma mbrojtës gjatë fazës REM. Mungesa e gjumit, në veçanti ajo me lëvizje të shpejtë të syve, dobëson këtë proces, duke lejuar që kujtimet negative të mbeten të gjalla dhe të ndërhyjnë në jetën e përditshme. Përmirësimi i cilësisë së gjumit mund të jetë një strategji efektive për të reduktuar ndikimin e kujtimeve të dhimbshme në shëndetin mendor.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.