Trump vendos kushte për NATO para Samitit të Ankarasë: Çfarë pritet të diskutohet

Jul 6, 2026 - 14:02
Trump vendos kushte për NATO para Samitit të Ankarasë: Çfarë pritet të diskutohet

Samiti i NATO-s në Ankara: Trump vendos kushte për aleancën

Udhëheqësit e NATO-s do të mblidhen në Ankara për një samit të rëndësishëm të martën dhe të mërkurën, ndërsa Donald Trump ushtron presion të fortë ndaj Evropës për të rritur shpenzimet e mbrojtjes. Ky takim ndodh pas muajsh tensionesh midis SHBA-së dhe aleatëve evropianë, duke përfshirë mosmarrëveshjet për luftën në Ukrainë dhe reagimin ndaj Iranit.

Kritikat e përsëritura të presidentit amerikan ndaj NATO-s, së bashku me tërheqjet e njoftuara të trupave nga Evropa dhe rishikimi i pranisë ushtarake amerikane, kanë krijuar një klimë të pasigurtë brenda aleancës. Udhëheqësit pritet të diskutojnë progresin drejt objektivave të shpenzimeve të mbrojtjes, duke u fokusuar në rritjen e prodhimit industrial ushtarak dhe zbatuar parimin e “zhvendosjes së barrës” nga SHBA-të në Evropë.

Çfarë do të diskutojnë udhëheqësit e NATO-s?

Administrata Trump ka shtyrë Evropën të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e kontinentit, duke kërkuar që anëtarët të rrisin investimet në mbrojtje dhe të përmbushin objektivat e shpenzimeve të vendosura në samitet e mëparshme. Në këtë kontekst, udhëheqësit pritet të vërtetojnë angazhimin e tyre për të arritur 5% të PBB-së për shpenzime mbrojtëse deri në vitin 2035.

Sipas një deklarate paraprake të Reuters, udhëheqësit do të thonë: “Në vitin 2025, aleatët evropianë dhe Kanadaja kanë rritur investimet e tyre në mbrojtje me më shumë se 139 miliardë dollarë. Ne po ndërtojmë një Evropë më të fortë në një NATO më të fortë, duke marrë përgjegjësi më të madhe për mbrojtjen e aleancës.”

Kush do të jetë prezent në Samitin e Ankarasë?

Samiti do të mblidhë udhëheqës nga të gjitha 32 vendet anëtare të NATO-s, duke përfshirë edhe Donald Trump. Ndër pjesëmarrësit e shquar janë edhe Volodymyr Zelenskiy, presidenti i Ukrainës, Lee Jae Myung, presidenti i Koresë së Jugut, si dhe Antonio Costa, presidenti i Këshillit Evropian, dhe Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Evropian.

Në një darkë të veçantë të organizuar në mbrëmjen e parë, udhëheqësit do të diskutojnë mbi sfidat globale dhe strategjitë e përbashkëta të mbrojtjes.

Mbështetja për Ukrainën: Çfarë pritet të vendoset?

Anëtarët e NATO-s pritet të riafirmojnë mbështetjen e tyre për Ukrainën, duke premtuar ndihmë të mëtejshme për vitin 2026. Sipas deklaratës paraprake, aleatët do të angazhohen të sigurojnë 70 miliardë euro në pajisje ushtarake, ndihmë dhe trajnime për Ukrainën, duke ruajtur nivele të paktën tëkuivalente edhe në vitin 2027.

Financimi do të vijë nga zotimet ekzistuese dypalëshe dhe një strukturë kredie e BE-së që ofron 60 miliardë euro për investime në mbrojtje gjatë viteve 2026-2027. Shtetet e Bashkuara nuk pritet të kontribuojnë me fonde shtesë në këtë iniciativë.

Industria e mbrojtjes: Një fokus i ri për NATO-n

Ndryshe nga samitet e mëparshme që u përqendruan në shpenzimet e mbrojtjes, ky takim do të theksojë rritjen e prodhimit të armëve dhe inovacionin në mbrojtje. Në Ankara, do të organizohet një forum i industrisë së mbrojtjes, ku pritet të shpallen marrëveshje me vlerë dhjetëra miliardë dollarë.

Udhëheqësit gjithashtu do të diskutojnë rrezikun që lufta në Izrael dhe tensione me Iranin mund të ndikojnë negativisht në samit. Në deklaratën e tyre, ata do të përsërisin se “Irani nuk duhet të ketë kurrë një armë bërthamore” dhe do të bëjnë thirrje për respektimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.

Çfarë dëshiron Turqia të arrijë në Samit?

Turqia, duke qenë vendi pritës, do të kërkojë të nxjerrë në pah aftësitë e saj në rritje në industri të mbrojtjes dhe të bëjë thirrje për heqjen e kufizimeve në tregtinë e mbrojtjes brenda NATO-s. Presidenti Tayyip Erdogan do të përpiqet të avancojë marrëveshjet me aleatë si Franca dhe Italia për blerjen e sistemeve të mbrojtjes kundër raketave SAMP/T.

Gjithashtu, Erdogan pritet të diskutojë me Trump për përmirësimin e marrëdhënieve midis Turqisë dhe SHBA-së, duke bërë presion për heqjen e sanksioneve amerikane dhe rinovimin e aksesit në programin e avionëve luftarakë F-35.

Përveç kësaj, ministrat e jashtëm të NATO-s do të takohen me homologët e tyre nga Bahreini, Kuvajti, Katar dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërsa ministrat e mbrojtjes do të diskutojnë me kolegët nga Austrália, Japonia, Zelanda e Re dhe Koreja e Jugut.

Me pak fjalë

Samiti i NATO-s në Ankara do të përqendrohet në rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes, mbështetjen për Ukrainën dhe avancimin e industrisë së mbrojtjes. Tensionet midis SHBA-së dhe Evropës, si dhe reagimi ndaj kërcënimeve globale, do të jenë në qendër të diskutimeve.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.