Banka Nacionale e Zvicrës (SNB)  e la normën e interesit në zero, pavarësisht rritjes ekonomike dhe inflacionit

Banka Nacionale e Zvicrës (SNB) e la normën bazë të interesit në 0% më 24 shtator 2026, ashtu siç pritej gjerësisht. Ndërsa Banka Qendrore Evropiane, Rezerva Federale e SHBA-së dhe Banka e Japonisë i kanë rritur normat e tyre për shkak të inflacionit të vazhdueshëm, Banka Nacionale e Zvicrës (SNB) nuk sheh ende nevojë për veprim të menjëhershëm.

Vendimi i sotëm nuk është aq sinjal i një politike monetare lehtësuese afatgjatë, sa pasqyrim i një pozite të favorshme: Banka Kombëtare e Zvicrës (SNB)  ka hapësirë të mjaftueshme për të pritur. Megjithatë, kjo hapësirë mund të ngushtohet në vitin 2027.

Pritje nga një pozitë e fortë

Çmimet e konsumit në Zvicër u rritën në gusht me 0,8% krahasuar me një vit më parë. Edhe të dhënat ekonomike paraqesin një tablo pozitive. Prodhimi i brendshëm bruto, i korrigjuar për ndikimin e ngjarjeve sportive, u rrit me 1,5% në tremujorin e dytë krahasuar me tremujorin paraprak, pas një rritjeje prej 0,5% në tremujorin e parë. Veçanërisht dinamik ishte sektori industrial, ku vlera e shtuar u rrit me 3,9%.

Indeksi i menaxherëve të blerjeve për industrinë përpunuese u ngjit në gusht nga 53,2 në 57,1 pikë, duke sinjalizuar një zgjerim dukshëm më të fortë të aktivitetit industrial. Barometri ekonomik i KOF-it u përmirësua në 106,7 pikë, mbi mesataren e tij afatgjatë. Edhe besimi i konsumatorëve është përmirësuar krahasuar me një vit më parë, por mbetet i dobët, në −33 pikë.

Në tërësi, të dhënat tregojnë se ekonomia zvicerane po rimëkëmbet, por ende nuk po mbinxehet. Aktiviteti ekonomik është më i fortë se disa muaj më parë. Në të njëjtën kohë, inflacioni mbetet brenda intervalit prej 0% deri në 2%, të cilin SNB-ja e përkufizon si stabilitet të çmimeve. Sipas vlerësimit të saj të politikës monetare, inflacioni mund të qëndrojë brenda këtij intervali gjatë periudhës së parashikimit edhe me normën bazë në 0%.

Kjo krijon një tablo me dy anë. Zhvillimi ekonomik dhe rritja graduale e inflacionit e zvogëlojnë nevojën për lehtësim të mëtejshëm monetar, por ende nuk përbëjnë arsye të mjaftueshme për një rritje të menjëhershme të normës së interesit.

Politika monetare ka efekt lehtësues, por jo të njëtrajtshëm

Politika e deritanishme e normës zero i ka mbajtur përgjithësisht të favorshme kushtet e financimit. Megjithatë, ndikimi i saj nuk është njësoj i fortë në të gjithë sektorët. Kostot e rifinancimit të bankave janë rritur pavarësisht normës së ulët bazë. Kjo lidhet me lëvizjet në tregjet ndërkombëtare, gjendjen e likuiditetit në vend dhe ndryshimet strukturore në sistemin bankar, ndër të tjera pas zhdukjes së Credit Suisse si bankë më vete.

Sipas të dhënave të Bloomberg, kreditë hipotekare janë rritur me më shumë se 3% që nga përfundimi i ciklit të uljes së normave në qershor 2025. Rritja e kredive për ndërmarrjet gjatë së njëjtës periudhë ishte dukshëm më e përmbajtur, afërsisht sa gjysma e kësaj norme. Prandaj, nuk vërehen shenja të një mbinxehjeje të nxitur nga kreditimi.

Frangu po i vjen në ndihmë Bankës Nacionale të Zvicrës (SNB)  

Krahas inflacionit dhe zhvillimit ekonomik, frangu zviceran mbetet një faktor kyç për drejtimin e politikës monetare të SNB-së. Norma zero, gatishmëria për ndërhyrje në tregun valutor dhe normat dukshëm më të larta të interesit jashtë vendit kanë ndihmuar në dobësimin e frangut kundrejt valutave kryesore.

Kursi real efektiv i këmbimit të frangut ka rënë deri tani gjatë vitit 2026 me rreth 4%, pasi ishte rritur me afërsisht 2,5% vitin e kaluar. Vlen të theksohet se frangu është dobësuar edhe në një periudhë pasigurie të shtuar globale, ndonëse tradicionalisht kërkohet si strehë e sigurt në kohë të pasigurta. Kjo e zbut presionin deflacionist që vjen nga importet. Megjithatë, rreziku i forcimit të frangut nuk është zhdukur, sidomos për sa kohë vazhdon pasiguria gjeopolitike.

Rruga drejt një norme pozitive të interesit

Pyetja kryesore nuk është më nëse SNB-ja duhej ta rriste normën në shtator, por në çfarë kushtesh do ta normalizojë politikën monetare gjatë vitit 2027. Tre faktorë duken vendimtarë:

Nëse rritja e qëndrueshme ekonomike dhe rritja graduale e inflacionit vazhdojnë, ndërsa frangu nuk forcohet sërish ndjeshëm, një rritje e parë e normës në 0,25% mund të rikthehet në agjendën e politikës monetare. Tregjet e kontratave për normat e ardhshme të interesit, megjithatë, presin hapa më të shpejtë. Sipas kurbës së shkëmbimeve të normave njëditore të interesit (OIS), deri në vlerësimin e politikës monetare në mars 2027 janë përfshirë në çmime rreth 1,5 rritje të normës me nga 0,25 pikë përqindjeje secila; deri në qershor 2027, rreth 2,3 rritje. Kjo nënkupton një normë bazë pak nën 0,6% në mesin e vitit 2027.

Ne pajtohemi në parim me drejtimin që presin tregjet, por jo me shpejtësinë e tyre. Për sa kohë inflacioni mbetet në pjesën e poshtme të intervalit të stabilitetit të çmimeve dhe vetë SNB-ja nuk pret një tejkalim të qëndrueshëm të këtij intervali edhe me normën në 0%, një varg kaq i shpejtë rritjesh duket pak i mundshëm. Kështu, në pjesën afatshkurtër të kurbës së normave të interesit për frangun është përfshirë tashmë në çmime më shumë normalizim monetar sesa presim aktualisht.

Një rritje e parë në 0,25% nuk do të shënonte domosdoshmërisht fillimin e një cikli të theksuar shtrëngimi. Fillimisht, ajo do të ishte një kthim te një normë interesi lehtësisht pozitive. Nga ana tjetër, qëndrimi më i gjatë në 0% mbetet i mundshëm nëse ekonomia humb ritëm ose frangu forcohet sërish ndjeshëm.

Një normë interesi lehtësisht pozitive mund të sjellë dy përparësi afatgjata. Së pari, ajo do t’i kthente bankës qendrore hapësirën për t’iu përgjigjur një ngadalësimi të ardhshëm ekonomik me ulje të normave, pa iu drejtuar menjëherë normave negative ose masave jokonvencionale. Së dyti, normat pozitive priren të zvogëlojnë shtrembërimet që mund të krijohen nga norma shumë të ulëta ose negative. Këtu përfshihen nxitja për të kërkuar investime me kthim më të lartë, vlerësimi i pasaktë i aseteve dhe dallimi i pamjaftueshëm mes niveleve të ndryshme të rrezikut të kredisë.

Kostot e financimit dhe kthimet e kërkuara nga investitorët do të përcaktoheshin sërish më shumë nga kushtet ekonomike dhe primet e rrezikut. Megjithatë, këto efekte nuk shfaqen automatikisht: ato varen nga niveli dhe kohëzgjatja e normës së interesit, si dhe nga gjendja e ekonomisë.

Çfarë është norma përfundimtare e interesit?

Kontrata 5Y1Y Forward Swap pasqyron pritshmërinë e tregut për normën e një marrëveshjeje njëvjeçare këmbimi të normave të interesit në franga zvicerane, e cila fillon pas pesë vjetësh. Ajo përdoret shpesh si tregues i përafërt i normës zvicerane të interesit që pritet në afat të gjatë, e njohur edhe si norma «përfundimtare» (terminal rate).

Diferenca mes kësaj norme dhe normës aktuale SARON tregon sa ka përfshirë tregu në çmime një nivel më të lartë ose më të ulët të normave në të ardhmen. Për personat me hipotekë të lidhur me SARON-in, një diferencë pozitive do të thotë se kalimi në një hipotekë me normë fikse përfshin që sot një komponent për rritjen e pritshme të normave në të ardhmen. Norma përfundimtare e një hipoteke fikse varet, megjithatë, edhe nga afati i saj, kushtet e rifinancimit dhe marzhi i huadhënësit.

Pa presion të menjëhershëm, por me një mundësi për veprim

Banka Kombëtare e Zvicrës (SNB)  aktualisht nuk është nën presion as për t’i ulur, as për t’i rritur normat e interesit. Inflacioni është brenda intervalit të stabilitetit të çmimeve, ekonomia po forcohet pa u mbinxehur dhe frangu më i dobët po i jep bankës qendrore një lehtësim të përkohshëm.

Pikërisht kjo pozitë e favorshme e bën normalizimin një mundësi reale për vitin 2027. Ndryshe nga bankat qendrore jashtë vendit, SNB-së nuk do t’i duhej të vepronte si përgjigje ndaj një inflacioni të vazhdueshëm. Ajo mund ta zgjidhte vetë momentin për të kaluar në një normë interesi lehtësisht pozitive. Me gjasë, kjo do të ndodhte më ngadalë sesa presin aktualisht tregjet.

Pas viteve gjatë të cilave politika monetare zvicerane është karakterizuar vazhdimisht nga norma shumë të ulëta ose negative, një hap i tillë do të ishte më shumë rikthim i hapësirës për veprim sesa shtrëngim i politikës monetare.

Shkruan: Bekim Laski
Drejtor i Investimeve dhe partner në smzh ag

The post Banka Nacionale e Zvicrës (SNB)  e la normën e interesit në zero, pavarësisht rritjes ekonomike dhe inflacionit appeared first on Albinfo.

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.