A po bëhen reshjet gjithnjë e më intensive në Zvicër? Po, nuk është vetëm një përshtypje
Ndryshimet klimatike po sjellin më pak ditë me reshje, por kur ato ndodhin, shiu mund të jetë shumë më intensiv. Sipas skenarëve klimatikë, kjo prirje pritet të vazhdojë edhe në dekadat e ardhshme.
Të dhënat historike të regjistruara nga stacionet meteorologjike bëjnë të mundur gjurmimin e ndryshimeve të reshjeve në Zvicër.
“Që nga vitet 1980, kur u vendosën instrumente të afta për të regjistruar reshjet me intervale kohore prej dhjetë minutash, intensiteti i reshjeve të dendura gjatë një periudhe dhjetëminutëshe është rritur me rreth 20%”, shpjegon meteorologu Luca Nisi.
Në një periudhë më të gjatë, gjatë 100 viteve të fundit, episodet e reshjeve të dendura ditore janë bërë rreth 26% më të shpeshta dhe rreth 12% më intensive.
Ky fenomen, i cili rrit ekspozimin ndaj ngjarjeve ekstreme, lidhet drejtpërdrejt me ndryshimet klimatike.
Atmosfera më e ngrohtë mban më shumë ujë
Për të kuptuar se si ndryshimet klimatike ndikojnë në intensitetin e reshjeve, duhet parë fizika e atmosferës.
“Kur temperatura rritet me një gradë Celsius, ajri mund të mbajë rreth 7% më shumë avull uji”, shpjegon Nisi.
Ky proces lidhet me një parim të termodinamikës: me rritjen e temperaturës, rritet edhe sasia e avullit të ujit që, përmes avullimit nga toka dhe sipërfaqet ujore, grumbullohet në atmosferë.
Kur krijohen kushtet e nevojshme për kondensimin dhe formimin e reshjeve, në atmosferë ka potencialisht më shumë ujë në dispozicion për të ushqyer episode të fuqishme shiu.
Vera më të thata, reshje më intensive
Skenarët klimatikë CH2025 parashikojnë një tjetër ndryshim të rëndësishëm. Në përgjithësi, sasia vjetore e reshjeve nuk pritet të ndryshojë ndjeshëm, por shpërndarja e tyre gjatë stinëve do të ndryshojë.
Verat pritet të jenë mesatarisht më të thata, ndërsa reshjet gjatë dimrit do të shtohen.
Rritja më e madhe pritet të vërehet te reshjet me kohëzgjatje të shkurtër, të lidhura zakonisht me stuhitë.
Në një skenar ku ngrohja globale arrin në 3°C, reshjet për orë mund të rriten me 10% deri në 30%, ndërsa reshjet ditore mund të shtohen me 5% deri në 25%, sipas të dhënave të cituara nga Luca Nisi.
“Kjo rritje lidhet kryesisht me reshjet e shoqëruara me stuhi”, thekson meteorologu.
Kjo përbën një sfidë të rëndësishme, veçanërisht në jug të Alpeve, ku rreziku nga përmbytjet është më i lartë. Një shembull i afërt është përmbytja shkatërruese në Val Maggia, në kantonin Ticino, gjatë verës së vitit 2024.
Ngjarjet ekstreme do të bëhen më të shpeshta
“Kjo nuk do të thotë se çdo episod reshjesh do të arrijë këtë intensitet, por ngjarjet ekstreme do të bëhen më të shpeshta se më parë”, thotë Nisi.
Rajonet alpine dhe jugu i Alpeve kanë qenë gjithmonë të ekspozuara ndaj reshjeve intensive, për shkak të relievit malor dhe afërsisë me Mesdheun. Megjithatë, ngrohja globale po kontribuon në përshkallëzimin e këtyre fenomeneve.
Sipas parashikimeve klimatike, një episod ekstrem reshjesh që gjatë periudhës 1991–2020 ndodhte mesatarisht një herë në 50 vjet, në një botë me 3°C më shumë ngrohje mund të ndodhë një herë në 25 vjet.
Një ngjarje e tillë do të ishte gjithashtu më intensive.
“Parashikojmë rreth 11% më shumë reshje”, thotë Nisi.
Përmbytje si në verë, ashtu edhe në dimër
Kombinimi i reshjeve më intensive me verat më të thata mund të forcojë edhe fenomenin e rrjedhjes së ujit mbi sipërfaqe.
“Në praktikë, kjo rrjedhje është shkak i shumë dëmeve”, shpjegon meteorologu, duke theksuar se ajo mund të përkeqësojë përmbytjet, rrëshqitjet e dheut dhe rrëshqitjet e terrenit.
Ndryshimet nuk kufizohen vetëm te stina e ngrohtë.
Me rritjen e temperaturave, kufiri i reshjeve të borës do të vazhdojë të ngrihet dhe një pjesë gjithnjë e më e madhe e reshjeve në lartësi të ulëta do të bjerë në formën e shiut.
“Ndryshe nga e kaluara, përmbytjet mund të shtrihen edhe në periudha të tjera të vitit”, thotë Nisi.
Një sfidë për infrastrukturën e së ardhmes
Këto ndryshime përbëjnë një sfidë të madhe për planifikimin hapësinor dhe infrastrukturën.
Standardet e ndërtimit për rrugët, urat, digat dhe sistemet e kullimit janë hartuar kryesisht mbi bazën e të dhënave historike.
Për të shmangur problemet në të ardhmen, është thelbësore që infrastruktura ekzistuese të përmirësohet dhe që standardet e ndërtimit të përshtaten me kushtet e reja klimatike.
The post A po bëhen reshjet gjithnjë e më intensive në Zvicër? Po, nuk është vetëm një përshtypje appeared first on Albinfo.
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
