9 maj: Historia e lindjes së Bashkimit Evropian dhe roli i Robert Schuman

May 10, 2026 - 00:09
9 maj: Historia e lindjes së Bashkimit Evropian dhe roli i Robert Schuman

9 maj: Ditë simbolike për Evropën dhe lindjen e BE-së

Çdo vit, më 9 maj, Evropë festohet Dita e Bashkimit Evropian, një datë që shënon një nga momentet kyçe në historinë moderne të kontinentit: propozimin e Plani Schuman, i cili hodhi themelet e integrimit evropian. Ky plan, i paraqitur në vitin 1950, solli krijimin e Montanunionit në vitin 1952, një bashkëpunim ekonomik që u bë bërthama e Komunitetit Ekonomik Evropian (1957) dhe më vonë, të Bashkimit Evropian (1993).

Konrad Adenauer dhe Robert Schuman: Dy liderë që ndryshuan Evropën

Prapa këtij procesi të rëndësishëm qëndronin dy figura kyçe: Robert Schuman, ministri i Jashtëm francez, dhe Konrad Adenauer, kancelari i Gjermanisë Perëndimore. Të dy, pavarësisht nga mosbesimi i thellë midis vendeve të tyre pas Luftës së Dytë Botërore, besuan se bashkëpunimi ekonomik mund të shërbente si motor për paqen dhe stabilitetin.

Schuman, një politikan me origjinë gjermano-luksemburgjeze, kishte jetuar të dy luftërat botërore dhe ishte i bindur se “Evropa duhet të pushojë së qeni një vend betejash, ku palët armike mbyten në gjak”. Në një deklaratë historike më 9 maj 1950, ai propozoi krijimin e një administrimi të përbashkët për prodhimin e qymyrit dhe çelikut midis Francës dhe Gjermanisë, duke hapur rrugën për integrimin e vendeve të tjera.

Adenauer, nga ana e tij, e pa këtë propozim si një mundësi të jashtëzakonshme për të shmangur përsëritjen e konflikteve të kaluara. Ai deklaroi se “hekuri dhe çeliku kanë luajtur një rol fatal në luftërat e popujve evropianë... Tani duhet t’i bashkojnë popujt evropianë në një terren të përbashkët”.

Montanunion: Bërthama e integrimit evropian

Propozimi i Schuman çoi në krijimin e Montanunionit më 23 korrik 1952, një marrëveshje midis Francës, Gjermanisë, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Kjo organizatë, e cila menaxhonte prodhimin e qymyrit dhe çelikut, ishte hapja e parë drejt një bashkësie më të gjerë ekonomike dhe politike.

Edhe pse Montanunion nuk ekziston më (marrëveshja skadoi pas 50 vjetësh në vitin 2002), rregullat e tij u integruan në strukturat e mëvonshme të BE-së. Ky projekt dha frymë edhe për Traktatet e Romës (1957), të cilat themeluan Komunitetin Ekonomik Evropian, pararendësin e Bashkimit Evropian.

Trashëgimia e Robert Schuman: Një vizionar i paqes

Edhe pse Schuman nuk jetoi për të parë plotësimin e ëndrrës së tij për një Evropë të bashkuar, kontributi i tij u njoh gjerësisht. Ai u bë presidenti i parë i Parlamentit Evropian dhe u nderua si një nga baballarët themelues të BE-së.

Adenauer, duke vlerësuar vizionin e Schuman, tha se ai kishte parë më larg se të gjithë të tjerët: “Ai e propozoi Montanunionin jo për arsye ekonomike, por për një qëllim politik të rëndësishëm”.

9 maj: Një ditë për të kujtuar dhe për të shpresuar

Sot, 9 maj nuk është vetëm një datë simbolike, por edhe një thirrje për të rifreskuar angazhimin për një Evropë të bashkuar, të paqes dhe të prosperitetit. Nga 6 anëtarë në vitin 1957, BE-ja ka arritur në 27 shtete anëtare, duke mbuluar një popullsi prej rreth një miliardë njerëz.

Në një kohë kur nacionalizmi dhe mosbesimi midis vendeve po rriten përsëri, historia e Schuman dhe Adenauer na kujton se bashkëpunimi është e vetmja rrugë për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme.

--- Me pak fjalë: - 9 maj 1950: Robert Schuman paraqet Planin Schuman për një administrim të përbashkët të qymyrit dhe çelikut. - 1952: Hyrja në fuqi e Montanunionit, themeli i integrimit evropian. - 1957: Traktatet e Romës themelojnë Komunitetin Ekonomik Evropian. - 1993: Krijimi i Bashkimit Evropian. - Trashëgimia: Schuman dhe Adenauer janë konsideruar si baballarët themelues të BE-së. --- Lidhje të rekomanduara:


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.