Kënetat e Irakut ringjallen: Uji kthehet pas viteve të thatësirës

Bagdad, 7 maj – Pas viteve të tëra thatësirë që lanë sipërfaqe të mëdha të kënetave të Irakut të thata dhe të dëmtuara, një ndryshim i madh po ndodh: uji po kthehet duke i ringjallur këto zona të veçanta natyrore. Këto kënetet, të njohura si “kënetat e Mesopotamisë”, kanë qenë një nga ekosistemet më të rëndësishme në botë, duke ofruar strehë për shumë specie të rrezikuara dhe duke mbështetur jetën e komuniteteve lokale për mijëra vjet.

Pse janë të rëndësishme kënetat e Irakut?

Kënetat e Irakut janë një nga ekosistemet më të vjetra në botë, duke u formuar që nga periudha e lashtë e Mesopotamisë. Ato janë shtëpia e shumë llojeve të rralla bimore dhe shtazore, duke përfshirë zogjtë migratorë, peshqit endemikë dhe bimët e veçanta që janë përshtatur në kushte të lagështa. Për më tepër, këto kënetet kanë një rëndësi të madhe kulturore për popullin irakian, duke qenë të lidhura me historinë e lashtë të qytetërimit sumerian.

Shkaqet e thatësirës dhe humbjes së ujit

Gjatë dekadave të fundit, thatësira e zgjatur, ndërtimi i digave në Turqi dhe Iran, si dhe menaxhimi i dobët i ujit kanë kontribuar në zvogëlimin e nivelit të ujit në kënetet e Irakut. Sipas ekspertëve, sipërfaqja e kënetave është zvogëluar me më shumë se 90% që nga vitet 1970, duke lënë vetëm fragmente të vogla të këtij ekosistemi të mrekullueshëm.

Ndërhyrjet ndërkombëtare për ringjalljen e kënetave

Për të ndaluar degradimin e mëtejshëm dhe për të ringjallur kënetat, qeveria e Irakut, me mbështetjen e organizatave ndërkombëtare si UNEP dhe IUCN, ka nisur projekte të ndryshme. Një nga projektet më të mëdha është “Ringjallja e Kënetave të Mesopotamisë”, i cili synon të rivendosë rrjedhat e ujit dhe të rindërtojë ekosistemin e kënetave.

Rezultatet e hershme të ringjalljes

Sipas raportit të fundit të UNDP, sipërfaqja e kënetave ka filluar të rritet përsëri, duke treguar shenja të ringjalljes. Në vitin 2023, uji ka kthyer në zona që ishin të thata për dekada, duke lejuar që bimësia dhe fauna të fillojnë të rriten përsëri. Kjo ringjallje ka nxitur edhe kthimin e disa llojeve të zogjëve migratorë, të cilët kanë filluar të përdorin kënetat si vendpushim gjatë migrimeve të tyre.

Sfidat që kanë mbetur

Edhe pse ka progres të dukshëm, shumë sfida kanë mbetur. Ndër to janë: ndotja e ujit, ndërhyrja e njerëzve në ekosistem dhe ndryshimet klimatike. Për më tepër, disa komunitete lokale ende nuk janë të përfshira plotësisht në proceset e ringjalljes, duke vënë në rrezik qëllimet afatgjata të projektit.

Perspektiva për të ardhmen

Ekspertët shprehen optimistë se, me përpjekjet e vazhdueshme dhe mbështetjen ndërkombëtare, kënetat e Irakut mund të ringjallen plotësisht në dekadën e ardhshme. Kjo do të ketë një ndikim pozitiv jo vetëm në mjedis, por edhe në jetën e komuniteteve lokale, të cilat varen nga kënetat për furnizimin me ushqim, ujë të pijshëm dhe turizëm ekologjik.

Me pak fjalë: Ringjallja e kënetave të Irakut është një shembull i rëndësishëm i mundësisë për të riparuar dëmet e shkaktuara nga njeriu. Me përpjekje të përbashkëta ndërkombëtare dhe lokale, këto ekosisteme të veçanta mund të kthehen në jetë, duke siguruar një të ardhme më të qëndrueshme për të gjithë.

• Kënetat e Irakut janë një nga ekosistemet më të vjetra në botë.
• Thatësira dhe ndërtimi i digave kanë zvogëluar sipërfaqen e kënetave me më shumë se 90% që nga vitet 1970.
• Projekti “Ringjallja e Kënetave të Mesopotamisë” ka sjellë rezultate pozitive në ringjalljen e kënetave.
• Ringjallja e kënetave ka nxitur kthimin e zogjëve migratorë dhe rritjen e bimësisë.
• Sfidat e mbetura përfshijnë ndotjen, ndryshimet klimatike dhe përfshirjen e komuniteteve lokale.

Burimi i lajmit: zhurnal.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.