Maqedonia përsëri në rrezik: Zjarret e verës fillojnë në maj – Cilët janë faktorët?
Maqedonia përsëri në rrezik: Zjarret e verës fillojnë në maj – Cilët janë faktorët?
Me ngritjen e temperaturave në fillim të majit, Maqedonia hyn përsëri në një periudhë kritike, ku një shkëndijë ose një djegie e kontrolluar mund të shndërrohet në një zjarr të përmasave katastrofike. Incidenti i fundit në Shuto Orizari, ku një makinë bluarëse u përfshi nga flakët në një deponi, është vetëm një paralajmërim i hershëm për atë që po vjen. Zjarret nuk fillojnë në korrik, por në maj — dhe çdo vit historia përsëritet: paralajmërimet, temperatura e lartë, zjarret, paniku dhe pastaj harresa deri në majin e ardhshëm.
Sipas Qendra për Menaxhimin e Krizave, zjarri në Shuto Orizari u raportua përmes numrit 112, dhe dy automjete zjarrfikëse të Brigadës së Mbrojtjes nga Zjarri të Shkupit ndërhynë për ta shuar. Edhe pse zjarri u vë nën kontroll, thelbi i problemit nuk është vetëm se ai u shua, por se u zhvillua në një vend ku rreziku ishte i njohur paraprakisht: një deponi me mbetje metalike, makineri dhe materiale të ndezshme. Sistemi i parandalimit është i dobët, dhe zjarret janë rezultat i një kombinimi të ndryshimeve klimatike, neglizhencës institucionale dhe aktivitetit njerëzor.
---
Faktorët që rrisin rrezikun e zjarreve në Maqedoni
Sipas të dhënave publike, mbi 90% e zjarreve në Maqedoni shkaktohen nga aktiviteti njerëzor, me qëllim ose pa qëllim. Kjo do të thotë se shumica e zjarreve nuk janë fatkeqësi natyrore, por dështime parandaluese. Ndër faktorët kryesorë që rrisin rrezikun janë:
- Deponitë e paligjshme: Zjarret në deponi janë të rrezikshme jo vetëm për flakët, por edhe për ajrin që njerëzit thithin. Kur digjen plastika, gomat ose vajrat, tymi përmban grimca të imëta, monoksid karboni dhe përbërës toksikë që prekin më rëndë fëmijët, të moshuarit dhe personat me probleme të frymëmarrjes.
- Ndryshimet klimatike: Temperaturat e verës në Maqedoni arrijnë rregullisht 35–42°C, veçanërisht në rajonet e Vardarit, Gjevgjelit, Demir Kapisë dhe Vallandovës. Kur këto temperatura kombinohen me thatësirë, lagështinë e ulët dhe erërat e forta, kushtet për zjarr bëhen ideale.
- Zjarret bujqësore: Djegia e kashtës, vreshtave ose pemishteve është një praktikë e zakonshme që shpesh justifikohet si "traditë". Megjithatë, kur zjarret dalin jashtë kontrollit, ajo bëhet një barrë për të gjithë: zjarrfikësit, bashkitë, pyjet dhe qytetarët.
- Infrastruktura e dobët: Pyjet e rrezikshme, zonat industriale dhe vendet ku ka mbeturina metalike janë pika kritike. Shembulli i zjarrit në Drisllë (2022) tregoi se sa të rrezikshme dhe afatgjata mund të jenë zjarret në deponi, ndërsa zjarret në Jakupica, Suva Gora dhe Galiçica janë plagë të hapura për sistemin e parandalimit.
---
Zgjidhjet ekzistojnë – por kush i zbatoi?
Problemi nuk është se Maqedonia nuk ka zgjidhje, por se ato zbatohen shumë vonë. Ndër masat e nevojshme për të parandaluar zjarret janë:
- Mbyllja dhe rehabilitimi i deponive të paligjshme – një problem që përsëritet çdo vit.
- Dënime të rrepta për djegien e mbeturinave, kashtës ose pyjeve.
- Trajnim i zjarrfikësve vullnetarë dhe përmirësimi i kapaciteteve të shërbimeve emergjente.
- Sisteme zbulimi të hershëm si kamera, dronë dhe rrugë zjarrfikëse në pyje.
- Ndërgjegjësimi publik – mos hidhni shkrepëse, mos digjeni mbeturina dhe raportoni aktivitetet e dyshimta përmes numrit 112.
Sipas ekspertëve, parandalimi është më i lirë se shuarja. Por në Maqedoni, sistemi vazhdon të reagojë vetëm kur zjarri tashmë ka filluar të digjet. Zjarret nuk janë vetëm një fatkeqësi natyrore — ato janë një provë sistemike që vendi dështon përsëri çdo verë.
---
Me pak fjalë:
Maqedonia hyn përsëri në sezonin e zjarreve, por problemi nuk është vetëm klima. Është një kombinim i ndryshimeve klimatike, neglizhencës institucionale dhe aktivitetit njerëzor. Mbi 90% e zjarreve shkaktohen nga njerëzit, dhe sistemi i parandalimit është i dobët. Zgjidhjet ekzistojnë, por zbatohen shumë vonë. Pyetja nuk është nëse do të ketë zjarre këtë verë, por nëse do të jetë përsëri një surprizë.
---
Lidhje të rekomanduara:
- Qendra për Menaxhimin e Krizave - Institucioni që menaxhon emergjencat në Maqedoni.
- Shuto Orizari - Zona ku u zhvillua incidenti i fundit.
- Drislla - Shembull i zjarrit të rëndë në deponi (2022).
- Jakupica - Pyll i rrezikshëm për zjarre.
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
