Nga 70% në 30% në tetë vjet: Paratë e gatshme humbasin betejën kundër pagesave dixhitale
Nga transporti publik te parkingjet, te pagesat në dyqane ose pagesat e faturave: pavarësisht lidhjes emocionale të popullsisë me paratë e gatshme, këto po zëvendësohen gradualisht nga zgjidhjet dixhitale. Ky ndryshim ka nxitur pyetje të ndryshme: kush e ka dëshiruar këtë evolucion, pse është ndodhur dhe a është e pashmangshme? Përgjigjet janë më komplekse sesa duket në sipërfaqe.
Sipas Bankës Kombëtare Zvicerane (SNB), në vitin 2025, vetëm 30% e popullsisë përdorte paratë e gatshme për pagesa në dyqane dhe restorante, krahasuar me 70% në vitin 2017. Në pak vite, telefonat celularë dhe kartat e kreditit kanë zëvendësuar monedhat dhe kartëmonedhat, megjithëse zviceranët mbeten shumë të lidhur me paratë e gatshme. Në marsin e kaluar, më shumë se 70% e popullsisë votoi në favor të përfshirjes në Kushtetutë të parimit të disponueshmërisë së parave të gatshme, duke treguar një dëshirë për të ruajtur këtë opsion.
Në përmbledhje, ne i pëlqejmë paratë e gatshme, por gjithmonë i përdorim më pak. Ky ndryshim ka ndodhur për shkak të kushteve ekonomike dhe praktike që favorizojnë zgjidhjet dixhitale.
Kur refuzimi i pagesave dixhitale kushton më shumë
Në disa situata, përdorimi i parave të gatshme mund të sjellë kosto të larta. Për shembull, në disa stacione hekurudhore të Zvicrës, SBB kërkon përdorimin e aplikacionit P+Rail si sistem pothuajse të vetëm pagese për parkimin e makinave. Nuk ka më terminale me pagesë me para në dorë ose me kartë, duke detyruar përdoruesit që të blejnë bileta ditore edhe për një orë të vetme, shpesh duke paguar shumë më tepër.
Kjo praktikë nxit përdoruesit të kalojnë në zgjidhjet dixhitale, duke u detyruar të shkarkojnë aplikacione dhe të ndajnë të dhëna personale. Gjithashtu, çështjet ligjore rriten: a ka SBB një mandat shërbimi publik që duhet të ofrojë mjete pagese për të gjithë përdoruesit, duke përfshirë ata që preferojnë paratë e gatshme?
Një shembull tjetër është transporti publik në Ticino, ku komuniteti i tarifave do të heqë të gjithë shpërndarësit që pranojnë para të gatshme. Vendimi erdhi pasi pajisjet fizike mbledhin gjithnjë e më pak, ndërsa mirëmbajtja e tyre është e kushtueshme. Shumë kompani preferojnë aplikacionet mobile, të cilat janë më ekonomike dhe më të lehta për tu menaxhuar.
Për ata që kujdesen për paratë e gatshme, abonimet ose kartat e parapaguara do të mbeten opsione. Megjithatë, rruga drejt digitalizimit është e pamundur të kthehet mbrapa.
Siguria dhe rreziqet e digitalizimit
Braktisja e pagesave fizike sjell edhe shqetësime për sigurinë. Çfarë rreziqesh paraqesin sistemet dixhitale? Si mund të sigurohemi që gjithçka funksionon në mënyrë të përsosur, edhe në rast të ndërprerjeve të energjisë ose sulmeve kibernetike?
Shteti suedez ka parë seriozisht këto rreziqe. Suedia, e njohur si model i digitalizimit të pagesave, ka bërë të vështirë përdorimin e parave të gatshme në shumë vende, nga hotelet te restorantet. Megjithatë, një ish-zyrtar i lartë i policisë, Björn Eriksson, ka nisur një lëvizje proteste me emrin “Kontantupproret” (Rebelimi i parave në dorë), duke theksuar rreziqet e varësisë nga teknologjia dixhitale.
Lufta në Ukrainë ka nxjerrë në pah këto rreziqe, duke bërë që Suedia të shqyrtojë rivendosjen e detyrimit për të pranuar paratë e gatshme. Kjo kthesë është mirëpritur nga shoqatat e konsumatorëve, të cilat kanë luftuar për të garantuar të gjithëve të njëjta mundësi pagese, qoftë analoge ose dixhitale.
Në kontekstin aktual ndërkombëtar, vendet evropiane vëzhgojnë rrethanat në Suedi, duke e parë këtë si një mundësi për të rishqyrtuar rrugën drejt digitalizimit. Kjo mund të tregojë se rruga drejt pagesave dixhitale nuk është aq lineare sa mendonim.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
