Rritja e kostove të shëndetësisë rëndon buxhetet e kantoneve zvicerane

Rreth gjysma e kantoneve zvicerane pritet të regjistrojnë deficit në vitin 2027, ndërsa perspektiva financiare duket se do të përkeqësohet më tej.

Buxhetet e kantoneve zvicerane për vitin 2027 paraqesin një tablo të përzier. Nga 23 kantone që kanë paraqitur deri tani projektbuxhetet e tyre, 11 presin të mbyllin vitin me deficit, ndërsa 12 parashikojnë suficit.

Deficiti më i madh është planifikuar në Gjenevë, në rreth 546 milionë franga, e ndjekur nga Vaud me 356 milionë franga. Në anën tjetër, suficitet më të mëdha priten në Zyrih, Bernë dhe Zug. Zugu parashikon suficit prej 291 milionë frangash, Berna 269 milionë, ndërsa Zyrihu 207 milionë franga.

Megjithatë, këto shifra nuk janë ende përfundimtare, pasi projektbuxhetet duhet të miratohen nga parlamentet kantonale.

Perspektivë e vështirë financiare

Situata financiare e kantoneve është përgjithësisht e përzier, thotë Ernst Stocker, president i Konferencës së Drejtorëve Kantonale të Financave (FDK).

Sipas tij, disa kantone mund të kenë ende një situatë pozitive në buxhetet për vitin 2027, por perspektiva për vitet në vijim është më e vështirë.

Shpenzimet kantonale janë rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit dhe tashmë po shfaqen ngarkesa të reja financiare, veçanërisht në sektorin e shëndetësisë.

Subvencionet për primet dhe sistemi i ri i financimit

Që nga ky vit, kantonet duhet të kontribuojnë më shumë për subvencionimin e primeve të sigurimit shëndetësor, si pasojë e kundërpropozimit indirekt ndaj iniciativës për lehtësimin e primeve.

Qeveria federale zvicerane parashikon se kjo do t’u kushtojë kantoneve rreth 350 milionë franga shtesë në vit. Deri në vitin 2030, këto shpenzime pritet t’i afrohen një miliard frangave në vit.

Një tjetër ngarkesë e rëndësishme financiare pritet nga viti 2028, kur do të hyjë në fuqi sistemi i unifikuar i financimit të shërbimeve ambulatore dhe spitalore, i njohur si EFAS.

Me këtë sistem, kantonet do të duhet të marrin përsipër edhe një pjesë të kostove të trajtimeve ambulatore. Sipas Stocker, ndryshimi mund të ketë pasoja të konsiderueshme për planifikimin financiar të kantoneve.

Berna ka suficit, por perspektiva është e zymtë

Kantoni i Bernës është një shembull që tregon se si një suficit i madh në buxhetin vjetor nuk nënkupton domosdoshmërisht një situatë të qëndrueshme financiare.

Në pamje të parë, Berna është në një pozitë të mirë: për vitin 2027 ka planifikuar suficit prej 269 milionë frangash, një nga suficitet më të mëdha ndër kantonet zvicerane.

Por plani financiar për vitet në vijim paraqet një tablo dukshëm më të zymtë. Qeveria e Bernës pret një përkeqësim të ndjeshëm të financave publike duke filluar nga viti 2028.

Ndikimin më të madh pritet ta ketë sistemi EFAS, i cili do t’i kushtojë kantonit rreth 250 milionë franga shtesë.

Në të njëjtën kohë, për shkak të zhvillimeve demografike – rritjes së numrit të të moshuarve dhe personave që kanë nevojë për kujdes – si dhe rritjes së numrit të përfituesve të sigurimit të invaliditetit, Berna parashikon rreth 200 milionë franga shpenzime shtesë për përfitimet plotësuese.

Edhe zbatimi i kundërpropozimit indirekt ndaj iniciativës për lehtësimin e primeve do t’i kushtojë kantonit të Bernës rreth 60 milionë franga më shumë në vit nga viti 2028.

Në total, këto shpenzime shtesë arrijnë në rreth 500 milionë franga në vit, një shumë dukshëm më e lartë se suficiti i planifikuar për vitin 2027.

Pse barazimi financiar nuk tregon nëse një kanton ka suficit apo deficit

Sistemi kombëtar i barazimit financiar në Zvicër synon të zvogëlojë dallimet mes kantoneve financiarisht të fuqishme dhe atyre me kapacitete më të dobëta financiare.

Ky sistem bazohet në fuqinë tatimore të një kantoni, pra në nivelin e të ardhurave të tatueshme, pasurisë dhe fitimeve të kompanive.

Fakti nëse një kanton planifikon suficit apo deficit në buxhetin e tij nuk ndikon drejtpërdrejt në këtë mekanizëm.

Për këtë arsye, një kanton si Berna mund të marrë pagesa të konsiderueshme nga sistemi i barazimit financiar dhe njëkohësisht të planifikojë suficit në buxhet. Në të kundërt, edhe kantonet financiarisht të fuqishme mund të regjistrojnë deficit, pavarësisht kontributeve që japin në sistem.

Shënim: Buxhetet e kantoneve të Graubündenit, Appenzell Innerrhodenit dhe Appenzell Ausserrhodens nuk ishin ende prezantuar në kohën e publikimit të të dhënave.

The post Rritja e kostove të shëndetësisë rëndon buxhetet e kantoneve zvicerane appeared first on Albinfo.

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.