Marc Voltenauer: Ndërtimi i një ure mes Zvicrës dhe Ballkanit përmes romanit policesk

Me rastin e përkthimit të romanit të tij Cendres ardentes në shqip me titullin Thëngjij përvëlues, autori i njohur zviceran Marc Voltenauer rrëfehet ekskluzivisht për albinfo.ch mbi gjenezën e kësaj vepre të veçantë. Një roman policesk që, përtej suspensës, synon të jetë një eksplorim i vërtetë i shpirtit ballkanik dhe një homazh për diasporën shqiptare në Zvicër.

Nga Gryon në Ballkan: Gjeneza e një takimi

Ideja për të bashkuar këto dy universe gjeografike dhe kulturore lindi nga një reflektim i autorit, siç i beson ai albinfo.ch, mbi popullsinë shqiptare në Zvicër dhe paragjykimet e vazhdueshme që e rrethojnë atë. Romani mori formë fjalë për fjalë gjatë një udhëtimi në Shqipëri me partnerin e tij Benjamin. Duke përshkuar vendin, nga Tirana në Bjeshkët e Nemuna, Marc Voltenauer u mahnit nga kontrasti i thellë midis imazhit të perceptuar nga Zvicra dhe realitetit të një vendi me bukuri dhe mikpritje të jashtëzakonshme. E vërteta u bë e qartë: këto dy botë janë tashmë të lidhura thellësisht, pasi komuniteti me origjinë shqiptare është pjesë e jetës së përditshme të Zvicrës frankofone prej disa dekadash.

Tregimi ndjek rrugëtimin e familjes Hoti, e cila u arratis nga diktatura e Enver Hoxhës, kaloi tranzit në Mal të Zi, për të rindërtuar më në fund jetën e saj në rajonin Chablais të Vaud. Intrigat hapen me një udhëtim mortor prekës: Mirjan Hoti kthen trupin e gruas së tij në varrin e familjes në vendlindje, një akt që krijon një urë mes dy botëve dhe zgjon një të kaluar që familja mendonte se ishte varrosur.

Zhytja: Të tregosh një vend përtej një dekori të thjeshtë

Për autorin, siç shpjegon për lexuesit e albinfo.ch, është e pamundur të shkruash për një vend pa e shkelur atë, pa i nuhatur aromat e tij, pa i shijuar ushqimet dhe pa i dëgjuar banorët e tij. Ky udhëtim iniciues u shënua nga takime themelore. Çifti pati fatin të pritej në Tiranë nga Chantal Nicod, nga Ambasada Zvicerane, e cila u përcolli pasionin e saj për Shqipërinë. Megjithatë, takimi më mbresëlënës mbetet ai me Diana Rekepi, e njohur si Lali, një nga burrneshat e fundit të Shqipërisë. Personazhi i Lalit në roman frymëzohet lirshëm nga kjo grua e jashtëzakonshme, me të cilën autori kaloi një mbrëmje të paharrueshme në Durrës, dhe e cila fatkeqësisht ndërroi jetë pak pas botimit të librit në frëngjisht.

Atmosfera autentike e librit e ka burimin tek këto ndarje, mes rakisë, tavernave, maleve dhe mikpritjes së shkruar në vetë zemrën e Kanunit. Siç e përmbledh shkrimtari për albinfo.ch, pa këtë udhëtim, ai thjesht do të kishte shkruar një dekor; falë tij, ai shpreson të ketë treguar për një vend.

Traditat dhe dekonstruktimi i paragjykimeve

Trajtimi i Kanunit kërkonte shmangien me çdo kusht të rënies në klishetë e “Ballkanit të dhunshëm”. Shkrimtari u dokumentua gjerësisht, duke përfituar sidomos nga shoqërimi i çmuar i Bashkim Iseni, specialist i Ballkanit dhe diasporave. Ai zbuloi se Kanuni i Lekë Dukagjinit është para së gjithash një kod zakonor kompleks prej njëqind e pesëdhjetë e nëntë kapitujsh që rregullon jetën shoqërore, familjen, mikpritjen dhe nderin. Gjakmarrja zë vetëm një kapitull dhe synonte, në origjinë, të kornizonte dhunën për të shmangur vrasjet e pafundme familjare, thekson ai për albinfo.ch.

Romani policesk bëhet kështu një mjet i jashtëzakonshëm, një “kalë Troje” i vërtetë, për të dekonstruktuar stereotipet duke e ftuar lexuesin të njohë personazhe shqiptare në gjithë humanizmin dhe historinë e tyre. Suksesi i integrimit të këtij komuniteti theksohet gjithashtu përmes personazhit të Artanit, i cili mbërriti në Zvicër në moshën nëntëmbëdhjetë vjeçare, i cili mëson frëngjisht dhe bëhet president i klubit të futbollit në Bex.

Personazhe plot nuanca

Për të shmangur çdo stigmatizim, Marc Voltenauer dëshironte absolutisht të eksploronte zonat gri dhe të ofronte nuanca. Brenda së njëjtës familje Hoti, disa realitete bashkëjetojnë dhe përplasen. Ndërsa Mirjani dhe Artani zgjedhin pjesëmarrjen aktive në jetën lokale, Dafina dhe djali i saj Skënderi zgjedhin tërheqjen dhe zhyten në trafik. Brezi i ri, i përfaqësuar nga Juliani dhe Ardiana, është i ndarë mes besnikërisë familjare dhe ndërgjegjes morale.

Autori është kategorik gjatë bisedës së tij me albinfo.ch: në romanet e tij, e keqja nuk ka kombësi. Personazhi i Skënderit nuk është një përbindësh për shkak të origjinës së tij shqiptare, por ai përshkruhet si një pervers pa empati që instrumentalizon kulturën e tij. Kjo përplasje kulturash lëkund edhe bindjet e hetuesit kryesor, Andreas Auer, skemat e zakonshme të leximit të të cilit shemben përballë këtyre kodeve të nderit, kujtesës së diktaturës dhe një konceptimi të kohës ku një hakmarrje mund të kalojë dyzet vjet pa humbur asgjë nga forca e saj.

Thëngjij përvëlues: Një kthim në burim

Botimi i romanit në shqip nga shtëpia botuese Dituria në Tiranë përjetohet nga autori si një krenari e jashtëzakonshme, një arritje që ai e ndan sot me albinfo.ch: një roman i lindur në Shqipëri që kthehet atje sot. Ky projekt u bë i mundur falë Lindita Gjetanit, e cila kishte shërbyer si përkthyese gjatë takimit me Lalin. Ishte ajo që i paraqiti veprën botuesit dhe që siguroi përkthimin e saj, duke shkëmbyer rregullisht me autorin rreth pasazheve më delikate, siç ishin citatet nga Kanuni.

Libri tani është i qasshëm për një publik të gjerë. Në Shqipëri dhe Kosovë, ai është i disponueshëm në librari dhe pranë botimeve Dituria, ndërsa diaspora në Evropë mund ta porosisë në platforma si Adrion Ltd, Leximtari, ose ShtepiaeLibrit. Versioni origjinal në frëngjisht, Cendres ardentes, mbetet i disponueshëm kudo në Zvicër dhe në Francë.

Fjala e fundit

Në përfundim, Marc Voltenauer u drejton përmes albinfo.ch një mesazh plot mirënjohje lexuesve shqiptar, duke u besuar se ky libër u përket atyre pak, pasi është fryti i mikpritjes që u ka ofruar vendi i tyre. Ai shpjegon se ka provuar të shkruajë për Shqipërinë dhe për diasporën me syrin e një miku, pa naivitet, por pa iu dorëzuar kurrë karikaturës. Nëse lexuesit e gjejnë veten në familjen Hoti, në krenaritë ashtu si në plagët e saj, atëherë romani do të ketë përmbushur vokacionin e tij të vërtetë: të ndërtojë një urë.

The post Marc Voltenauer: Ndërtimi i një ure mes Zvicrës dhe Ballkanit përmes romanit policesk appeared first on Albinfo.

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.