Zvicra në rrezik: Pabarazitë në rritje që kërcënojnë stabilitetin e vendit
Zvicra, një vend prosperiteti me pabarazi të thella
Zvicra, e njohur për stabilitetin e saj ekonomik dhe cilësinë e jetës, fsheh një realitet të tmerrshëm: pabarazitë në rritje që kërcënojnë themelat e shoqërisë. Sipas të dhënave nga Zyra Federale e Statistikave, në vitin 2023, rreth 708,000 njerëz (8.1% e popullsisë) jetonin në varfëri të të ardhurave, duke mos mundur të përmbushnin nevojat themelore. Ky numër kontraston me imazhin e Zvicrës si një vend i pasur dhe të barabartë.
Një fenomen i konsoliduar për dekada
Pabarazitë në Zvicër nuk janë një fenomen i rastësishëm, por një trend i gjatë. Në veprën Pabarazitë në një shoqëri mirëqenieje: një çështje vendimtare për Zvicrën dhe Ticinon, botuar nga Dadò, redaktori Spartaco Greppi, profesor në Qendrën për Punë, Mirëqenie dhe Aftësi Shoqërore (CLWS) të SUPSI, thekson se pabarazitë kanë qenë në rritje për rreth njëzet vjet në vendet perëndimore. Kjo pasqyron një ndryshim të thellë në strukturën sociale, ku dallimet midis klasave kanë rifilluar të rriten.
Pabarazitë: më shumë se një problem ekonomik
Sipas Greppi, pabarazitë nuk janë vetëm një çështje e të ardhurave, por kanë rrënjë në shumë fusha të tjera:
- Arsimi: Një sistem që favorizon ata që kanë më shumë burime financiare.
- Puna: "Varfëria në punë" – puna e pasigurt dhe e paguar dobët që nuk mbulon nevojat bazë.
- Aksesi në shërbime thelbësore: Shëndetësia, strehimi dhe teknologjitë digjitale janë privilegje për shumë.
- Trajektore arsimore: Rrugët e ndryshme që çojnë në pabarazi të thella gjatë gjithë jetës.
- Gjinia dhe migrimi: Grupet më të prekura janë gratë, migrantët dhe minoritetet.
Ticino: një "laborator kontradiktash"
Ndërsa Zvicra si e tërë po përballet me pabarazi, Ticino shfaqet si një rast veçanërisht shqetësues. Edhe pse pasuria lokale po rritet, ajo shpërndahet gjithnjë e më pak në mënyrë të barabartë. Kjo ka pasoja të rënda:
- Rënia e pjesëmarrjes në jetën shoqërore dhe politike nga ata që ndihen të penalizuar.
- Zëvendësimi i besimit në institucione me skepticizëm dhe turp.
- Rreziku për demokratinë, ku dallimet ekonomike bëhen pengesa për qytetarinë e plotë.
Varfëria në punë: një kërcënim i ri
Nuk është më vetëm mungesa e punës që gjeneron varfëri, por edhe puna e dobët. Në Zvicër, rreth 4-5% e popullsisë së punësuar lufton për të mbuluar shpenzimet bazë me të ardhura nga puna. Siç thotë Greppi, "puna përcakton fuqishëm nivelin e të drejtave sociale", duke e bërë këtë problem edhe më akut në një sistem ku sigurimet shoqërore janë të lidhura ngushtë me punësimin.
Zgjidhje shumë-nivelëshe për një problem shumë-dimensional
Adresimi i pabarazive kërkon një qasje të gjithanshme. Ndër masat urgjente janë:
- Luftimi i pasigurisë ekonomike dhe varfërisë së të ardhurave.
- Investime në arsim, strehim dhe shëndetësi për të garantuar akses të barabartë.
- Reforma e sistemit të punës për të siguruar paga të drejta dhe kushte të sigurta.
- Promovimi i lëvizshmërisë sociale përmes trajektoreve arsimore dhe mundësive të barabarta.
Zvicra duhet të veprojë me guxim
Zvicra, me reputacionin e saj për përsosmëri, ka detyrën të përballet me këto pabarazi të heshtura. Nëse nuk vepron me guxim, rrezikon jo vetëm stabilitetin e brendshëm, por edhe modelin e saj demokratik. Siç thekson Greppi, "pabarazitë minojnë kohezionin social dhe pjesëmarrjen demokratike", duke e kthyer këtë çështje në një prioritet absolut për të gjithë qytetarët.
Me pak fjalë:
- Zvicra, edhe pse e prosperitet, ka 8.1% të popullsisë në varfëri (2023).
- Pabarazitë janë një fenomen i gjatë, që prek arsim, punë, shëndetësi dhe akses në të drejta.
- Ticino është një shembull i pabarazisë në rritje, edhe pse pasuria lokale rritet.
- Zgjidhja kërkon masa urgjente (paga të drejta, strehim) dhe reforma afatgjata (arsim, shëndetësi).
- Nëse nuk veprohet, rrezikohet kohezioni social dhe stabiliteti demokratik.
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
