Puna e pjesshme në Zvicër: Mijëra punëtorë të detyruar të pranojnë kontrata minimale

Puna e pjesshme në Zvicër: Një realitet i vështirë për mijëra punëtorë

Sektori i pastrimit në Zvicër është një nga më të prekurt nga puna e pjesshme dhe nën-punësimi. Mijëra punëtorë, veçanërisht gra dhe migrantë, janë të detyruar të pranojnë kontrata me orar të pjesshëm, edhe pse dëshirojnë të punojnë më shumë orë për të siguruar një jetesë të qëndrueshme.

Në Zvicër, puna me orar të pjesshëm shpesh shihet si një zgjidhje për balancën mes jetës private dhe asaj profesionale. Megjithatë, realiteti për shumë punëtorë është shumë më i vështirë. Sipas statistikave federale, rreth 261 mijë persona janë të nën-punësuar, duke punuar më pak sesa dëshirojnë. Në vitin 2024, 41.5% e popullsisë aktive ishte e punësuar me më pak se 100% të orarit të plotë, një nga nivelet më të larta në Evropë, pas Holandës. Mesatarja europiane është rreth 19%.

Gratë dhe migrantët: Grupet më të prekura

Fenomeni prek kryesisht gratë. Sipas të dhënave zyrtare për vitin 2025, rreth 185 mijë gra janë të nën-punësuara, krahasuar me 76 mijë burra. Gratë migrante janë edhe më të ekspozuara ndaj kësaj forme të pasigurisë në punë.

Studiueset Karin Schwiter dhe Reta Barfuss nga Universiteti i Cyrihut kanë analizuar arsyet e këtij fenomeni. Ata kanë konkluduar se shumë kompani përfitojnë nga fleksibiliteti i këtyre punëtorëve.

Punëtorët me kontrata të pjesshme kushtojnë më pak për kompani dhe mund të angazhohen sipas nevojave të momentit – gjatë fundjavave, në periudha me ngarkesë më të madhe ose për orë shtesë. Kjo u lejon punëdhënësve të ulin kostot dhe të shmangin detyrime të caktuara sociale.

Kontrata minimale: Një rrugë e vështirë drejt stabilitetit ekonomik

Një nga sektorët më problematikë është ai i pastrimit, ku punojnë shumë gra emigrante. Shumë prej tyre kanë kontrata “me orë”, ku garantohet vetëm një orë pune në javë. Në praktikë, ato punojnë më shumë, por orët shtesë nuk janë të garantuara dhe shpesh nuk paguhen siç duhet.

“Gjejnë shpejt punë, por vetëm sipas kërkesës. Nuk arrijnë të sigurojnë të ardhura të mjaftueshme për jetesë”, shpjegon studiuesja Karin Schwiter për median zvicerane SRF.

Për pasojë, shumë gra detyrohen të mbajnë disa vende pune njëkohësisht: pastrim zyrash herët në mëngjes, apartamente gjatë ditës dhe sërish zyra në mbrëmje. “Shumë prej tyre janë njëkohësisht të nën-punësuara dhe të mbingarkuara”, shton Reta Barfuss.

Problemet me kontributet pensionale

Një nga problemet kryesore lidhet me kontributet pensionale. Në Zvicër, punëdhënësit janë të detyruar të paguajnë kontribute vetëm nëse paga vjetore e punonjësit kalon 22,680 franga zvicerane. Një punonjëse pastrimi, e identifikuar si Dalinda, rrëfen se orët e saj të punës reduktoheshin vazhdimisht në mënyrë që të mos e kalonte këtë prag. Ajo fitonte rreth 1,800 franga në muaj, shumë e pamjaftueshme për të jetuar.

Sipas studimit, kompani të ndryshme pastrimi kanë pranuar hapur se preferojnë të punësojnë shumë persona me kontrata minimale, sesa pak punëtorë me orar më të madh, pikërisht për të shmangur kostot shtesë të pensioneve.

Pasiguria ekonomike dhe ndikimi social

Ekspertët paralajmërojnë se nën-punësimi është rritur ndjeshëm vitet e fundit, duke krijuar pasiguri të madhe ekonomike dhe sociale për mijëra njerëz. Përveç vështirësive financiare, kjo situatë ndikon edhe në shëndetin fizik dhe psikologjik të punëtorëve, të cilët shpesh jetojnë në ankth të vazhdueshëm për stabilitetin e tyre ekonomik.

Me pak fjalë

Puna e pjesshme në Zvicër prek kryesisht gra dhe migrantë, të cilët janë të detyruar të pranojnë kontrata minimale për të siguruar një punësim. Megjithatë, kjo sjell pasiguri ekonomike, mungesë të kontributeve pensionale dhe një barrë të madhe financiare për shumë familje. Kompanitë përfitojnë nga fleksibiliteti i këtyre punëtorëve, duke shmangur kostot shtesë dhe duke mbajtur punëtorët në një gjendje të vazhdueshme të pasigurisë.

Personat e përmendur

• Karin Schwiter - Sociologe dhe studiuese në Universitetin e Cyrihut
• Reta Barfuss - Sociologe dhe studiuese në Universitetin e Cyrihut
• Dalinda - Punonjëse në sektorin e pastrimit në Zvicër

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.