BE shpreh keqardhje: Partitë në Kosovë dështuan të zgjedhin president – Cilat janë pasojat?

Bashkimi Evropian shprehu keqardhje të thella për faktin se partitë politike në Kosovë nuk arritën të identifikojnë një figurë unifikuese për kandidat në detyrën e presidentit, duke detyruar vendin të organizojë zgjedhjet e treta brenda pak më shumë se një viti e gjysmë. Një zëdhënës i Bashkimit Evropian i tha Radios Evropë e Lirë se blloku evropian ka bërë thirrje të përsëritura për të gjithë aktorët politikë që të sigurojnë stabilitetin institucional në Kosovë.

Cilët janë sfidat që ballafaqohet Kosova?

Sipas zëdhënësit të BE-së, situata aktuale në Kosovë është urgjente dhe kërkon veprim të menjëhershëm për të forcuar dialogun ndërpartiak. “Është thelbësore që institucione të funksionojnë në mënyrë efikase dhe që mos humbasin mundësitë që u sjellin përfitime qytetarëve, duke përfshirë edhe ato nga Plani i Rritjes”, theksoi ai.

Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan të zgjidhnin një president të ri brenda afatit kushtetues, duke çuar në shpërndarjen e Kuvendit më 28 prill, sipas aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese. Tani, ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, pas takimit me partitë politike, do të duhet të shpallë datën e zgjedhjeve, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Zgjedhjet mund të mbahen vetëm në dy data: 31 maj ose 7 qershor.

Pse u dështuan negociatat për president?

Natën e 27 prillit, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) tërhoqi dy kandidaturat partiake të propozuara më parë – Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha Kollçaku – dhe prezantoi dy kandidate të reja, të dyja aktiviste për të drejtat e njeriut: Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha.

Sidoqoftë, partitë opozitare nuk morën pjesë në seancën plenare që zgjati nga mbrëmja e 27 prillit deri në mesnatën e 28 prillit, kur ishte afati i fundit për zgjedhjen e presidentit. Kryeministri Albin Kurti, i cili është edhe kryetar i LVV-së, deklaroi se ka bërë përpjekje të shumta për marrëveshje me opozitën, por pa rezultat.

Pozicionet e palëve të përfshira

• Partia Demokratike e Kosovës (PDK) kërkoi të propozojë vetë kandidatin për president, por u kritikua nga LVV-ja për mungesë transparence.
• Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) kundërshtoi idenë që një parti (në këtë rast LVV) të kontrollojë të tre institucionet kryesore të shtetit: Qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën.
• Kryeministri Albin Kurti ofroi LDK-së pjesëmarrje në Qeveri ose postin e kryeparlamentarit, por oferta u refuzua. Një ofertë e ngjashme iu bë edhe PDK-së, por lideri i saj, Bedri Hamza, e cilësoi si joserioze, duke pretenduar se nuk kishte marrë ftesë zyrtare për takim.

Më pas, Kurti i kërkoi PDK-së dhe LDK-së të propozojnë tre emra jopartiakë për president, duke ofruar mbështetjen e LVV-së, por opozita e hodhi poshtë këtë ide, duke e quajtur të papranueshme.

Çfarë ndodhi më parë?

Afati i 28 prillit erdhi pasi më 5 mars, LVV-ja nisi procesin e votimit për kandidaturën e Glauk Konjufcës dhe Fatmire Mulhaxha Kollçakut, por e ndërpreu atë për shkak të mungesës së kuorumit. Një ditë më pas, ish-presidentja Vjosa Osmani shpalli një dekret për zgjedhjet e reja, por vendimi u dërgua në Gjykatën Kushtetuese nga Qeveria e Kosovës.

Gjykata e lartë vendosi se deputetët kishin afat 34 ditë për të zgjedhur një pasues të Osmanit. Ajo e përfundoi mandatin pesëvjeçar më 4 prill, dhe sipas Kushtetutës, kryeparlamentarja Albulena Haxhiu mori postin e ushtruesit të detyrës së presidentit.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, presidenti zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para ose me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mund të mbahet.

Çfarë pasoja ka kjo situatë?

Ekspertët politikë në Kosovë kanë shprehur shqetësimin se kjo pafunksionim i institucioneve mund të ketë pasoja të rënda për stabilitetin e vendit, duke përfshirë edhe vonesat në zbatimin e reformave të nevojshme për integrimin evropian. BE ka përsëritur se Kosova duhet të përmbushë kriteret e stabilitetit për të avancuar në procesin e anëtarësimit.

Ndërkohë, qytetarët kosovarë shfaqin pakënaqësi për këtë situatë të përsëritur, duke kërkuar që partitë politike të gjejnë zgjidhje të shpejtë për të shmangur një krizë institucionale të gjatë.

Me datat e mundshme të zgjedhjeve të afërta, të gjitha sytë janë drejtuar tek palët politike, ndërsa BE vazhdon të mbajë presionin për një zgjidhje të qëndrueshme.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.