Iran sulmon bazat amerikane në Bahrejn dhe Kuvajt pas sulmeve të SHBA-së

Iran sulmon bazat amerikane në Bahrejn dhe Kuvajt pas sulmeve të SHBA-së

Trupat e Gardave Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) kanë njoftuar se kanë goditur objekte ushtarake amerikane në Bahrejn dhe Kuvajt, duke e cilësuar këtë veprim si kundërpërgjigje ndaj sulmeve të fundit të Shteteve të Bashkuara kundër tyre.

Sirenat e alarmit u aktivizuan në të dy vendet, duke ngritur nivelin e alarmit për popullatën civile. Autoritetet e Kuvajtit kanë njoftuar se sistemet e tyre të mbrojtjes ajrore janë duke u përgjigjur kërcënimeve nga raketat dhe dronët e supozuar iranianë. Ndërkohë, Ministria e Brendshme e Bahrejnit ka thirrur banorët të strehohen menjëherë.

Shtetet e Bashkuara kanë ndërmarrë një valë të re sulmesh kundër Iranit, duke hequr një përjashtim të sanksioneve që i lejonte Teheranin të shiste naftë në rrethana të caktuara. Uashingtoni ka akuzuar Iranin për sulme ndaj anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit, duke rrezikuar marrëveshjen e brishtë midis dy vendeve.

Kjo situatë paraqet një nga krizat më të rënda që nga nënshkrimi i një memorandumi 60-ditor midis SHBA-së dhe Iranit, i cili kishte si qëllim uljen e tensioneve dhe rikthimin e lundrimit normal në Ngushticën e Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme për tregtinë globale të naftës.

Ushtria amerikane ka deklaruar se sulmet kundër Iranit janë ndërmarrë si kundërpërgjigje ndaj sulmeve iraniane ndaj tre anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit, përfshirë një anije të Katarit që transportonte gaz të lëngshëm natyror (LNG). Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka cilësuar veprimet e Iranit si "të pajustifikueshme, të rrezikshme dhe shkelje të qartë të armëpushimit".

Mediat shtetërore iraniane kanë raportuar shpërthime në jug të vendit, duke përfshirë ishullin Keshm, qytetin Sirik dhe zonën pranë portit strategjik Bandar Abas. Autoritetet amerikane nuk kanë specifikuar cilat objekte janë goditur.

Sulmet kanë ndodhur ndërsa presidenti amerikan Donald Trump është në samitin e NATO-s në Ankara, ku pritet të diskutojë krizën me Iranin dhe çështje të tjera të sigurisë.

Presioni ekonomik i SHBA-së kundër Iranit

Përveç sulmeve ushtarake, Shtetet e Bashkuara kanë rikthyer edhe presionin ekonomik ndaj Iranit. Departamenti amerikan i Thesarit ka shfuqizuar autorizimin që i lejonte Iranit të shiste naftë në kuadër të lehtësimeve të përkohshme të sanksioneve. Një zyrtar amerikan ka deklaruar se vendimi pasqyron qëndrimin e administratës amerikane se çdo lehtësim i sanksioneve varet nga përmbushja e detyrimeve nga ana e Iranit.

"Siç kanë theksuar vazhdimisht presidenti Trump dhe administrata e tij, memorandumi me Iranin bazohet tërësisht në përmbushjen e detyrimeve. Irani do të përfitojë vetëm nëse respekton marrëveshjen dhe tregon sjellje konstruktive", ka thënë zyrtari.

Ai ka shtuar se sulmet iraniane në Ngushticën e Hormuzit janë "plotësisht të papranueshme" dhe do të kenë pasoja. Megjithatë, negociatorët amerikanë vazhdojnë të punojnë me mirëbesim për një marrëveshje përfundimtare.

Përjashtimi nga sanksionet, i cili ishte paraparë të mbetej në fuqi deri më 21 gusht, i lejonte Iranit të eksportonte sasi të kufizuara të naftës së papërpunuar. Shtetet e Bashkuara pretendojnë se Irani e ka shkelur këtë marrëveshë duke sulmuar anije tregtare në një korridor detar të mbrojtur nga SHBA.

Sipas zyrtarëve të sigurisë detare, në sulmet e fundit janë goditur tri anije tregtare, përfshirë cisternën e Katarit për transportin e gazit të lëngshëm natyror (LNG), Al Rekayyat. Raportohet se ekuipazhi i saj ka kërkuar ndihmë pasi një dron ka shpërthyer pranë dhomës së motorëve.

Pas incidenteve, Qendra e Përbashkët për Informacion Detar ka ngritur nivelin e rrezikut për anijet tregtare që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit në shkallën "shumë të lartë".

Reagimet ndërkombëtare

Sulmet kanë qenë dënuar nga vendet e rajonit. Katar ka cilësuar sulmin ndaj njërës prej anijeve të tij si "shkelje serioze dhe të hapur" të së drejtës ndërkombëtare, duke deklaruar se Irani do të mbajë përgjegjësi të plotë ligjore. Edhe Arabia Saudite ka thënë se Teherani po rrezikon lirinë e lundrimit ndërkombëtar dhe furnizimin global me energji.

Irani akuzon SHBA-në për shkelje të marrëveshjes

Teherani ka hedhur poshtë arsyetimin e SHBA-së për sulmet dhe ka akuzuar Uashingtonin se ka shkelur vazhdimisht marrëveshjen e armëpushimit. Ministria e Jashtme e Iranit ka deklaruar se rikthimi i sanksioneve kundër shitjeve të naftës iraniane përbën shkelje të paragrafit 10 të Marrëveshjes së Islamabadit, e nënshkruar më 18 qershor.

Teherani ka paralajmëruar se do të ndërmarrë "çdo masë që e konsideron të nevojshme" për të mbrojtur interesat e tij kombëtare, duke iu atribuar përgjegjësinë për pasojat e kësaj "shkeljeje të angazhimeve" SHBA-së.

Irani vazhdon të këmbëngulë se memorandumi i mirëkuptimit i jep atij, në koordinim me Omanin, përgjegjësinë kryesore për menaxhimin e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.

Rreziqe për diplomacinë

Analistët vlerësojnë se rikthimi i sanksioneve rrit presionin ndaj Iranit, por mund të rrezikojë gjithashtu procesin e brishtë diplomatik. Brett Erickson, ekspert i sanksioneve në kompaninë Obsidian Risk Advisors, ka vënë në dyshim nëse shfuqizimi i përjashtimit nga sanksionet do t'i japë SHBA-së ndikim të rëndësishëm ekonomik.

"Sipas fakteve, nuk kishte arsye për një shqetësim të tillë. Gjatë kohës sa ishte në fuqi kjo leje, Irani eksportoi dhjetëra miliona fuçi naftë, por nuk pamë që, përveç Kinës, të shfaqeshin blerës të rinj në numër të madh", ka thënë Erickson.

Zineb Riboua, studiuese në Qendrën për Paqe dhe Siguri në Lindjen e Mesme pranë Institutit Hudson, ka treguar se administrata amerikane mund ta ketë përdorur rikthimin e sanksioneve si mjet shtesë presioni në negociata. Sipas saj, kjo strategji bart rreziqe të konsiderueshme, veçanërisht për tregjet globale të energjisë.

Me pak fjalë

Tensionet ndërmjet Iranit dhe SHBA-së kanë arritur në një nivel të ri pas sulmeve të ndërsjellta në Bahrejn, Kuvajt dhe Ngushticën e Hormuzit. Ndërsa Irani pretendon se sulmet janë kundërpërgjigje ndaj presionit amerikan, SHBA-ja e cilëson këtë si shkelje të armëpushimit. Rikthimi i sanksioneve ekonomike kundër Iranit rrit edhe më shumë tensionet, duke rrezikuar marrëveshjen e brishtë të arritur më parë.

Personat e përmendur

• Donald Trump - Donald Trump

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.