Turqia përgatitet për samitin e NATO-s: Forcimi i rolit strategjik në Aleancë
Turqia përgatitet për samitin e NATO-s: Forcimi i rolit strategjik në Aleancë
Në Ankara janë intensifikuar përgatitjet për samitin e NATO-s, i cili do të zhvillohet më 7 dhe 8 korrik. Puna ka mbaruar edhe në kompleksin ushtarak "Ay Yıldız", i njohur si "Pentagoni Turk", ku janë marrë masa të rrepta sigurie. Lëvizjet e kamionëve të rëndë, demonstratat publike dhe tubimet janë ndaluar, ndërsa gardhet mbrojtëse janë ngritur për të mbrojtur rrugët që do të kalojnë delegacionet ndërkombëtare.
Ndërkohë, janë ngritur alarmime edhe për arrestimet e akademikëve, avokatëve, politikanëve, aktivistëve mjedisorë, mësuesve dhe pensionistëve, të cilët janë akuzuar për terrorizëm. Shumë prej tyre do të mbeten në paraburgim deri në përfundimin e samitit më 10 korrik, duke e bërë Ankarën në një gjendje të jashtëzakonshme.
Qeveria turke i jep rëndësi të madhe këtij samiti, duke e parë atë si një mundësi për të theksuar rolin e saj strategjik brenda NATO-s. Në një botë gjithnjë e më të pasigurt, Turqia nuk dëshiron të jetë thjesht një "roja" në krahun juglindor të Aleancës, por një aktor aktiv në formësimin e çështjeve kyçe të sigurisë globale.
Kjo vlerësim është ndarë edhe nga krerët e NATO-s. Në një intervistë me televizionin shtetëror turk, Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, ka vlerësuar ushtrinë turke si "të fortë dhe të stërvitur mirë", duke theksuar gjithashtu rritjen e shpejtë të industrisë mbrojtëse turke.
Turqia si aktor kyç në NATO
Që nga anëtarësimi në NATO në vitin 1952, Turqia ka qenë një nga shtyllat kryesore të mbrojtjes kolektive të Aleancës. Në vitet e fundit, ajo ka luajtur një rol aktiv si ndërmjetëse në krizat ndërkombëtare, duke përfshirë luftën në Ukrainë dhe Iran. Ankaraja dëshiron të tregojë se është një partner i domosdoshëm, i cili mund të kontribuojë në mënyra shumë më të gjera sesa vetëm në aspektin gjeografik.
Një nga faktorët që rrit rëndësinë e Turqisë është pasiguria rreth rolit të ardhshëm të Shteteve të Bashkuara në NATO. Diskutimet në shumë shtete anëtare rreth garancive amerikane kanë nxitur një debat për autonominë më të madhe evropiane në fushën e mbrojtjes. Turqia shikon këtë si një mundësi për të rritur ndikimin e saj politik brenda Aleancës.
Ankaraja thekson se nuk duhet të konkurrojë me NATO-n, por të plotësojë atë, duke përfshirë edhe aleatët evropianë që nuk janë anëtarë të Bashkimit Evropian, si Britania e Madhe dhe Norvegjia.
Pse Turqia është e rëndësishme për NATO-n?
Turqia iu bashkua NATO-s gjatë Luftës së Ftohtë, duke ofruar një partneritet strategjik për të dyja palët. Aleanca fitoi një aleat të rëndësishëm në periferinë jugore të Bashkimit Sovjetik, ndërsa Turqia siguroi garanci sigurie nga NATO. Pozicioni gjeopolitik i vendit, i vendosur në kryqëzimin e Evropës, Azisë dhe Lindjes së Mesme, e bën atë një partner të pazëvendësueshëm.
Sipas ish-Zëvendëssekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Hüseyin Diriöz, rëndësia e Turqisë shtrihet përtej aspektit ushtarak: ajo luan një rol kyç në sigurinë e energjisë, ekonomisë dhe stabilitetit rajonal. Kontrolli i Turqisë mbi ngushticat e Bosforit dhe Dardaneleve, bazuar në Konventën e Montreux-it (1936), i jep asaj një instrument të rëndësishëm për ruajtjen e ekuilibrit ushtarak në rajon.
Industria e mbrojtjes si prioritet
Qeveria turke dhe Presidenti Recep Tayyip Erdoğan kanë planifikuar të rrisin shpenzimet e mbrojtjes në 5% të PBB-së deri në vitin 2030. Turqia tashmë ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO, pas Shteteve të Bashkuara. Në vitin e kaluar, shpenzimet ushtarake u rritën me 7,2%, duke arritur në më shumë se 30 miliardë dollarë, duke e vendosur vendin në vendin e 18-të në botë për shpenzimet ushtarake.
Një nga qëllimet kryesore të Ankarasë është të theksojë aftësitë e industrisë së mbrojtjes turke. Analistët besojnë se në të ardhmen, NATO do të varet jo vetëm nga madhësia e forcave të armatosura, por edhe nga inovacionet teknologjike, prodhimi vendor dhe zinxhirët e sigurtë të furnizimit. Në këtë kontekst, forumi i industrisë së mbrojtjes do të përfshihet për herë të parë në programin zyrtar të samitit, me pritshmërinë e nënshkrimit të marrëveshjeve të reja midis shteteve anëtare.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka theksuar se Turqia, me rreth 3,000 kompani në sektorin e mbrojtjes, është një nga lojtarët kryesorë në Aleancë.
Turqia dëshiron një kuptim më të gjerë të sigurisë
Ankaraja kërkon që NATO të zgjerojë kuptimin e sigurisë, duke përfshirë sfidat nga Evropa Jugore, Lindja e Mesme dhe rajoni i Detit të Zi në planifikimin e saj strategjik. Në këtë drejtim, Turqia mbështet ringjalljen e Iniciativës së Bashkëpunimit të Stambollit (ICI), e nisur në vitin 2004, e cila synon të forcojë bashkëpunimin e sigurisë me vendet e Lindjes së Mesme. Anëtarët e kësaj iniciative janë Katari, Bahreini, Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Për udhëheqjen turke, samiti i NATO-s nuk është thjesht një ngjarje diplomatike, por një mundësi për të konfirmuar rëndësinë strategjike të Turqisë si fuqi ushtarake, ndërmjetëse në krizat ndërkombëtare dhe partner i domosdoshëm në një nga zonat më të ndjeshme gjeostrategjike të NATO-s.
Me pak fjalë
Samiti i NATO-s në Ankara do të jetë një moment kyç për Turqinë, e cila dëshiron të theksojë rolin e saj strategjik në Aleancë. Nga forca e ushtrisë deri te industria e mbrojtjes, nga pozicioni gjeopolitik deri te iniciativa të tilla si ICI, Turqia po përgatitet të luajë një rol qendror në sigurinë globale. Për NATO-n, ky samit mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt një kuptimi më të gjerë të sigurisë, duke përfshirë edhe sfidat nga Lindja e Mesme dhe Evropa Jugore.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
