Ambasadori amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës" në raportin e George Post Wheeler

Jun 5, 2026 - 20:34
Ambasadori amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës" në raportin e George Post Wheeler

Raporti i ambasadorit amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës"

Në gusht të vitit 1934, revista amerikane The American Foreign Service Journal botoi një raport të George Post Wheeler, ambasadorit të Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, i cili përshkruante në detaje vendin dhe shoqërinë shqiptare të asaj kohe. Ky dokument, i cili u ribotua nga Aurenc Bebja nëpërmjet blogut "Dars (Klos), Mat – Albania", ofron një pamje tërësisht të veçantë për Shqipërinë e viteve '30, duke theksuar karakteristikat unike të këtij vendi në Evropë.

Porta hyrëse e Shqipërisë, Gjiri i Durrësit, ishte një vend i rëndësishëm historik, ku kryqtarët zbritën për të nisur marshimin e tyre drejt Bosforit. Muret e vjetra të Durrësit, ndërtuar mbi bastione romake, qëndrojnë ende sot, ndërsa pallati bregdetar i Mbretit Zog I dominon peizazhin me pamjen e tij të gjelbër dhe të pastër mbi Adriatik. Në atë kohë, Shqipëria ishte një vend pa hekurudha, një dallim që e bënte atë të veçantë në Evropë.

Sipas raportit të Wheeler, për të njohur Shqipërinë e vërtetë, duhet të shikohet nga ana e maleve, jo nga bregu i detit. Shqipëria e maleve ishte një botë e ndryshme, ku natyra ishte e egër, luginat e ndara nga male të thepisura, dhe shtigjet e pakalueshme. Shqiptarët e maleve, të njohur si "Burrat e Shqiponjës", jetonin në shtëpi prej guri ose tullash të pjekura në diell, me çati prej kashtë dhe dysheme prej balte. Gratë bluajnë misrin me dorë, ndërsa burrat përdornin gomarin si mjet transporti. Nderi fisnor dhe pushka ishin elementet kryesore të jetës së tyre.

Historia e Shqipërisë është e pazakontë në Evropë. Shqiptarët, të cilët njiheshin si popull i ashpër dhe kokëfortë që nga shekulli III p.e.s., refuzuan të shkriheshin me popuj të tjerë gjatë gjithë historisë. Edhe romakët, megjithëse sunduan pjesën më të madhe të Ballkanit, nuk arritën të nënshtrojnë malet shqiptare. Në shekullin e XV, Skënderbeu udhëhoqi rezistencën kundër turqve, duke mbajtur flamurin e pavarësisë shqiptare deri në vdekjen e tij. Pas tij, shqiptarët vazhduan të mbeten një komb në shpirt, duke pritur me durim ditën e çlirimit.

Një nga pengesat më të mëdha për formimin e një shteti të bashkuar ishte Kanuni i maleve, një ligj zakonor që mbështeste gjakmarrjen dhe nderin fisnor. Ky ligj, i trashëguar nga Lekë Dukagjini, ishte një pengesë për zhvillimin e një sistemi ligjor të përbashkët. Megjithatë, në Konferencën e Paqes, Shtetet e Bashkuara luajtën një rol vendimtar në njohjen e pavarësisë së Shqipërisë, duke i dhënë shtytje zhvillimit të vendit nga epoka e kalit e gomarëve deri në atë të motorëve dhe dritës elektrike.

Në Tiranë, një grup njerëzish, duke përfshirë edhe Mbretin Zog I, po punonin për të transformuar Shqipërinë nga një mozaik fisnor në një shtet modern. Ata po krijonin institucione të reja, duke i dhënë Shqipërisë një vend në Lidhjen e Kombeve. Megjithatë, popullsia rurale, veçanërisht në malësitë veriore, mbeti e izoluar nga këto ndryshime. Ata duhej të mësonin jo vetëm higjienën dhe bujqësinë moderne, por edhe parimet e vetëqeverisjes dhe të drejtësisë, duke kuptuar se një gjykatë vendore ishte më e rëndësishme se një gjakmarrje.

Raporti i Wheeler përshkruan Shqipërinë si një vend ku bashkohen të gjitha fazat e zhvillimit kombëtar: nga malësitë veriore, ku fiset jetojnë si para dy mijë vjetësh, deri në Tiranë, ku qyteti modern po ndërtohej me pallate, bulevarde dhe institucione të reja. Kjo përzierje e të vjetrës me të renë, në veshje, zakone dhe karakter njerëzor, është ajo që e bën Shqipërinë një vend magjepsës.

Në fund të raportit, Wheeler thekson qëndrueshmërinë dhe krenarinë e shqiptarëve, të simbolizuar nga Alpet shqiptare, të cilat reflektojnë diellin perëndues me gjak të kuq në majat e tyre të papërkulura. Kjo imazh përfaqëson frymën e qëndresës shqiptare, një cilësi që e ka bërë këtë vend të veçantë në Evropë.

Me pak fjalë

Raporti i ambasadorit amerikan në Shqipëri, George Post Wheeler, në vitin 1934, ofron një pamje tërësisht të veçantë për Shqipërinë e asaj kohe. Ai përshkruan një vend të ndarë midis traditës dhe modernitetit, ku "Burrat e Shqiponjës" simbolizojnë qëndrueshmërinë dhe krenarinë shqiptare. Wheeler thekson rolin e Shteteve të Bashkuara në njohjen e pavarësisë së Shqipërisë dhe përpjekjet për të transformuar vendin në një shtet modern, ndërsa popullsia rurale mbetet e izoluar nga këto ndryshime.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.