Problemi demografik i Zvicrës: pse familjet heqin dorë nga fëmija i tretë
Zvicra, një përjashtim në Evropë: pse familjet heqin dorë nga fëmija i tretë
Në shumicën e ekonomive të avancuara, rënia e shkallës së lindjeve shpjegohet kryesisht me heqjen dorë nga fëmija i parë. Megjithatë, Zvicra paraqet një fenomen të pazakontë: prindërit heqin dorë nga krijimi i një familje me tre fëmijë, një vendim që ka pasoja të rëndësishme në strukturën demografike të vendit.
Ndërsa vendet si Koreja e Jugut kanë shkallën më të ulët të fertilitetit në botë (0.7 fëmijë për grua), Zvicra, megjithëse mbetet nën mesataren e BE-së (1.34 fëmijë për grua), po përjeton një rënie të veçantë. Në vitin 2024, shkalla e fertilitetit në Zvicër ishte 1.29 fëmijë për grua, por ky numër nuk tregon tërësinë e problematikës. Sipas Laura Bernardi, profesoreshë e demografisë dhe sociologjisë në Universitetin e Lozanës, vetëm gjysma e rënies së vërejtur gjatë pesë viteve të fundit lidhet me heqjen dorë nga fëmija i parë. Pjesa tjetër rezulton nga mungesa e dëshirës për të formuar familje me tre fëmijë.
“Zvicra regjistroi një rënie të dukshme në numrin e çifteve që zgjedhin të kenë një fëmijë të dytë, por edhe më shumë një fëmijë të tretë”, shpjegon Laura Bernardi. Ky trend nuk është vetëm një çështje e preferencave personale, por edhe një rezultat i kushteve ekonomike dhe strukturore që bëjnë të pamundur krijimin e një familje të zgjeruar.
Kostoja e lartë e jetesës: pengesa kryesore për familjet
Zvicra është një nga vendet më të shtrenjta në botë për të rritur një fëmijë. Sipas indeksit të kostos së jetesës për vitin 2026, qytetet zvicerane zënë gjashtë vendet e para në botë, duke e bërë këtë vend një nga më të vështirët për familjet me të ardhura të mesme ose të ulëta. Rritja e një fëmije në Zvicër kërkon të paktën gjysmë milioni franga, ndërsa humbja e të ardhurave nga puna me kohë të pjesshme mund të dyfishojë këtë shpenzim, sipas llogaritjeve të gazetës Blick.
Në aglomeratet e mëdha, si Zyrihu ose Gjeneva, kostoja e jetesës dhe kërkesat për hapësirë jetese e bëjnë të pamundur krijimin e një familje me tre fëmijë. “Kalimi në fëmijën e tretë shpesh shkakton një nivel shtesë kufizimesh: më shumë hapësirë, më shumë shpenzime për kujdesin e fëmijëve dhe një ulje të mëtejshme të kohës së disponueshme për punë”, thekson Laura Bernardi.
Politika familjare: Zvicra mbetet pas krahasuar me Skandinavi
Ndërsa vendet skandinave, si Danimarka (1.47 fëmijë për grua), Norvegjia (1.45) dhe Suedia (1.43), kanë arritur të mbajnë shkallë më të larta të lindshmërisë, Zvicra vazhdon të jetë e pasive në aspektin e mbështetjes institucionale për familjet. Sipas Laura Bernardi, Zvicra nuk ka një sistem të përshtatshëm për leje prindërore fleksibile, ndërsa tarifat për kujdesin e fëmijëve janë të tepërta për familjet e klasës së mesme.
“Politikat institucionale në Zvicër nuk janë bujare në aspektin e mbështetjes prindërore”, shpjegon ajo. Në krahasim, vendet skandinave ofrojnë leje prindërore të gjatë dhe të paguar mirë, si dhe objektet e përballueshme të kujdesit për fëmijë, duke inkurajuar prindërit të qëndrojnë në tregun e punës dhe të rrisin familjet e tyre.
Ndihma për familjet me të ardhura të ulëta ekziston, por ajo nuk mjafton për të ndryshuar tendencën. Siç tregojnë të dhënat, edhe Finlanda, pavarësisht politikës së saj në favor të barazisë gjinore, ka një shkallë të ulët të fertilitetit (1.25 fëmijë për grua). Kjo dëshmon se ndihma financiare vetë nuk garanton një shkallë të lartë lindshmërie.
Fëmijët si e mirë publike: thirrja për ndryshim në Zvicër
Sipas demografes finlandeze Anna Rothkirch, kujdesi i përshtatshëm për fëmijët është masë e vetme që ka treguar efektivitet në rritjen e shkallës së lindjeve. Megjithatë, Zvicra mbetet e pasive në këtë fushë, duke i lënë familjet të përballojnë barrën e rritjes së fëmijëve vetë.
Debatet publike në Zvicër shpesh përqendrohen në migrim dhe rritjen e popullsisë, por potenciali i madh për përmirësimin e situatës qëndron në përmirësimin e kujdesit ndaj fëmijëve dhe lehtësimin e pajtimit midis jetës profesionale dhe familjare. “Fëmijët duhet të konsiderohen një e mirë publike, sepse prosperiteti dhe rritja ekonomike varen nga një shkallë e përshtatshme e ripërtëritjes së brezave”, thekson Laura Bernardi.
Nëse Zvicra dëshiron të ndryshojë këtë tendencë, ajo duhet të rimendojë rrënjësisht sistemin e saj të mbështetjes për familjet. “Nëse kjo situatë vazhdon, familjet me një fëmijë ose pa fëmijë do të bëhen norma, duke e çuar Zvicrën në të njëjtën situatë si Koreja e Jugut”, paralajmëron ajo.
Me pak fjalë
Zvicra përballet me një problem demografik unik: familjet heqin dorë nga fëmija i tretë për shkak të kushteve ekonomike të vështira dhe mungesës së mbështetjes institucionale. Ndërsa vendet fqinje si Danimarka dhe Suedia kanë arritur të mbajnë shkallë më të larta të lindshmërisë përmes politikave të mira sociale, Zvicra duhet të ndryshojë qasjen e saj për të parandaluar një rënie të mëtejshme të popullsisë.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
