14 pika për paqen: Detajet e memorandumit SHBA-Iran për fundin e luftës
Një memorandum me 14 pika përfundimisht mund të ndërpresë luftën ndërmjet SHBA-së dhe Iranit
Një dokument i rëndësishëm me 14 pika po negocihet mes SHBA-së dhe Iranit, duke synuar të vendosë fundin e konfliktit dhe të hapë rrugën për një marrëveshje afatgjatë. Sipas Axios, ky memorandum po diskutohen nga të dërguarit e presidentit amerikan Donald Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, së bashku me zyrtarë iranianë, direkt ose përmes ndërmjetësve.
Çfarë parashikon memorandumi?
Edhe pse ende nuk ka marrëveshje finale, burimet tregojnë se palët janë më afër një marrëveshjeje sesa kurrë që nga shpërthimi i konfliktit. Dokumenti parashikon:
- Fundin e luftës dhe nisjen e një periudhe 30-ditore negociatash për një marrëveshje përfundimtare.
- Hapjen e Strait of Hormuz, një rrugë detare kyçe për tregtinë globale.
- Kufizimin e programit bërthamor iranian dhe heqjen graduale të sanksioneve amerikane.
Çështjet kyçe në diskutime
Bisedimet mund të zhvillohen në Islamabad ose në Genevë. Sipas draftit të memorandumit:
- Irani do të pranonte një moratorium për pasurimin e uraniumit, me kohëzgjatje në diskutim (12-15 vjet). Teherani ka propozuar 5 vjet, ndërsa SHBA kërkon 20 vjet.
- Irani do të hiqte dorë zyrtarisht nga zhvillimi i armëve bërthamore dhe do të pranonte inspektime të përforcuara nga OKB-ja, duke përfshirë kontrollime surprizë.
- SHBA do të angazhohej për heqjen graduale të sanksioneve dhe zhbllokimin e miliarda dollarëve fonde iraniane të ngrira jashtë vendit.
Reagimet brenda administratës amerikane
Dy burime të Axios kanë zbuluar se Irani ka pranuar edhe transferimin jashtë vendit të uraniumit të pasuruar në nivele të larta, duke përfshirë mundësinë e dërgimit të tij në Amerikë. Megjithatë, brenda administratës amerikane ka ende skepticizëm.
Marco Rubio, sekretari amerikan i Shtetit, ka deklaruar se marrëveshja nuk mund të shkruhet “brenda një dite” dhe ka kërkuar një zgjidhje të qartë diplomatike për çështjet ku Irani është i gatshëm të bëjë lëshime. Rubio i ka quajtur disa prej liderëve iranianë “të çmendur” dhe ka shprehur dyshime nëse ata janë realisht të gatshëm të arrijnë një marrëveshje.
Perspektiva historike dhe rëndësia aktuale
Konflikti ndërmjet SHBA-së dhe Iranit ka zgjatur për dekada, me tensione që kanë arritur kulmin gjatë mandatit të presidentit Donald Trump. Një marrëveshje e tillë do të ishte një hap i madh drejt stabilitetit në rajon, duke ndikuar jo vetëm në sigurinë e Lindjes së Mesme, por edhe në tregtinë globale. Sanksionet amerikane kanë ndikuar thellësisht në ekonominë iraniane, ndërsa programi bërthamor ka qenë një burim i vazhdueshëm i tensioneve ndërkombëtare.
Çfarë ndodh më pas?
Nëse memorandumi miratohet, negociatat do të fillojnë brenda 30 ditëve, me synimin për të finalizuar një marrëveshje përfundimtare. Megjithatë, rrugët janë të vështira, pasi që secila palë ka kërkesa të ndryshme. Për Iranin, çështja e sanksioneve është prioritare, ndërsa SHBA-ja kërkon garanci të forta për sigurinë e programit bërthamor.
Me pak fjalë:
- Një memorandum me 14 pika po negocihet ndërmjet SHBA-së dhe Iranit për të ndaluar luftën.
- Dokumenti parashikon fundin e luftës, hapjen e Strait of Hormuz, kufizimin e programit bërthamor dhe heqjen e sanksioneve.
- Irani pranon një moratorium për pasurimin e uraniumit (12-15 vjet) dhe inspektime të forta nga OKB-ja.
- SHBA-ja do të heqë sanksionet graduale dhe do të lirojë fonde iraniane të ngrira.
- Brenda administratës amerikane ka skepticizëm, me Marco Rubio duke shprehur dyshime për gatishmërinë e Iranit.
Burime të tjera:
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
