Shqipëria kalon Maqedoninë në numrin e xhamive aktive në Ballkan
Shqipëria kalon Maqedoninë në numrin e xhamive aktive në Ballkan
Më shumë se 4,500 xhami aktive janë të shpërndara në të gjithë Ballkanin Perëndimor, duke formuar një rrjet të gjerë që pasqyron pesë shekuj pranishmë osmane, lëvizje demografike dhe ringjallje pas-konfliktuale në rajon.
Objektet e kultit, të përqendruara kryesisht në Bosnjë-Hercegovinë, Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut, përfaqësojnë një nga dëshmitë më të qëndrueshme të arkitekturës islame në Evropë.
Dendësia më e madhe e xhamive gjendet në vatrat historike të popullsisë myslimane. Bosnjë-Hercegovina kryeson me rreth 1,900 xhami, e ndjekur nga Kosova me rreth 800, Shqipëri me 740 deri në 800, ndërsa Maqedonia e Veriut numëron rreth 700 objekte aktive. Këto të dhëna tregojnë një prani të rëndësishme historike dhe demografike, veçanërisht në rajonet e Sanxhakut dhe Luginës së Preshevës në Serbi, si dhe në Malin e Zi me rreth 130 xhami.
Objektet e kultit nuk janë vetëm vende adhurimi, por edhe ditarë gjeopolitik që dokumentojnë zhvillimet nga shekulli i 14-të deri në fillim të shekullit të 20-të. Stili klasik osman, i ndikuar nga mjeshtri Mimar Sinan, është gërshetuar me mjeshtërinë e ndërtuesve vendas, duke krijuar një harmoni arkitektonike të veçantë. Kjo është e dukshme në Xhaminë e Larme në Tetovë, e cila tregon përshtatjet e veçanta të artit lokal.
Disa nga këto komplekse arkitektonike janë të mbrojtura nga UNESCO si pasuri të trashëgimisë botërore. Ndër to janë Çarshia e Shkupit, Baščaršija e Sarajevës dhe qendrat historike të Beratit dhe Gjirokastrës, të cilat ofrojnë një pasqyrë të rëndësishme të identitetit ballkanik.
Një aspekt kritik i këtij rrjeti është qëndrueshmëria dhe kujtesa kolektive përballë shkatërrimeve sistematike. Gjatë konflikteve të viteve 1990 në Bosnjë dhe Kosovë, shumë objekte u shkatërruan me qëllim. Shembuj të tillë janë Xhamia Ferhadije në Banjallukë, e djegur në vitin 1993, dhe shkatërrimi i 218 xhamive në Kosovë gjatë viteve 1998–1999.
Një fat të ngjashëm pësuan qindra xhami historike në Shqipëri gjatë regjimit komunist në vitin 1967, ku vetëm disa monumente, si Xhamia e Ethem Beut në Tiranë, arritën të shpëtojnë. Këto ngjarje kanë lënë një ndikim të thellë në kujtesën kolektive të popujve të rajonit.
Në tri dekadat e fundit, përmes fondeve të komuniteteve lokale dhe ndihmës ndërkombëtare, shumica e objekteve të shkatërruara janë rindërtuar sipas planeve origjinale. Ky proces restaurimi ka sjellë një ringjallje të rëndësishme të trashëgimisë kulturore dhe ka forcuar identitetin e komuniteteve.
Ky rrjet i gjerë i objekteve jo vetëm që përfaqëson të kaluarën, por gjithashtu dëshmon vitalitetin e komuniteteve dhe qëndrueshmërinë e kujtesës së tyre kolektive në hartën e Ballkanit.
Me pak fjalë
Shqipëria ka kaluar Maqedoninë në numrin e xhamive aktive në Ballkan, duke u renditur e treta në rajon me 740 deri në 800 objekte. Këto xhami janë dëshmi e pesë shekujve të pranisë osmane dhe një trashëgimi e rëndësishme kulturore që ka pësuar shkatërrime dhe restaurime gjatë historisë.
Personat e përmendur
- Mimar Sinan - Mimar Sinan
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
