Zvicra alarm: 2/3 e perimeve kanë kimikate toksike – Cilat janë rrezikët?

May 4, 2026 - 14:15
Zvicra alarm: 2/3 e perimeve kanë kimikate toksike – Cilat janë rrezikët?

Zbulimi alarmues në Zvicër: Dy të tretat e perimeve përmbajnë kimikate të rrezikshme

Një studim i fundit i revistës K-Tipp ka zbuluar se dy të tretat e perimeve të shitura në supermarkete të Zvicrës përmbajnë PFAS — një grup kimikatesh të njohura si “kimikatet e përjetshme”. Këto substanca, të përdorura gjerësisht në bujqësi dhe industri, kanë potencial të dëmtojnë shëndetin njerëzor në ekspozim afatgjatë.

Cilat janë produktet më të prekura?

Sipas analizës së 25 produkteve të ndryshme, 16 prej tyre rezultuan të kontaminuara me nivele të ndryshme të PFAS. Produktet më të prekura janë:

  • Karrotat — me nivelet më të larta të ndotjes;
  • Patatet — të cilat gjithashtu përmbajnë sasi të konsiderueshme të këtyre kimikateve.

Ndërsa produktet si kastravecat, sallata dhe domatet kanë rezultuar me nivele më të ulëta, por megjithatë të pranishme të këtyre substancave.

Çfarë janë PFAS dhe pse janë të rrezikshme?

PFAS (Per- dhe polifluoroalkil substanca) janë kimikate sintetike që përdoren në shumë produkte, nga trajtimi i tokës deri në paketimin e ushqimit. Ato janë të njohura si “kimikatet e përjetshme” për shkak të qëndrueshmërisë së tyre të lartë në mjedis dhe në trupin e njeriut.

Ekspertët lidhin ekspozimin ndaj tyre me:

  • Probleme hormonale;
  • Rritje të rrezikut për sëmundje të ndryshme, duke përfshirë kancerin;
  • Dëmtime të sistemit imunitar;
  • Efekte negative në zhvillimin e fëmijëve.

Diferenca midis perimeve bio dhe konvencionale

Analiza ka nxjerrë në pah një dallim të rëndësishëm midis produkteve organike dhe atyre konvencionale:

  • Perimet bio ishin më pak të kontaminuara me PFAS;
  • Në disa raste, niveli i këtyre kimikateve ishte deri në 50% më i ulët në produktet bio;
  • Për shembull, karrotat bio nga Coop dhe Lidl kishin nivele shumë më të ulëta të ndotjes krahasuar me produktet konvencionale nga Migros dhe Aldi.

Çfarë duhet të bëjnë konsumatorët?

Edhe pse prania e PFAS nuk nënkupton rrezik të menjëhershëm, ekspertët paralajmërojnë se ekspozimi afatgjatë mund të jetë problematik. Kjo kërkon:

  • Kontroll më të rreptë nga autoritetet;
  • Transparencë të plotë në zinxhirin ushqimor;
  • Një qasje më të kujdesshme nga supermarketet në zgjedhjen e furnizuesve.

Ky zbulim pritet të rrisë presionin mbi qeverinë zvicerane dhe kompanitë e ushqimit për të garantuar siguri më të lartë ushqimore dhe për të kufizuar përdorimin e kimikateve të rrezikshme në prodhim.

Reagimet ndërkombëtare dhe rëndësia e këtij zbulimi

Zbulimi ka nxitur diskutime edhe në nivel ndërkombëtar, duke theksuar nevojën për rregullore më të forta në përdorimin e kimikateve në bujqësi. Agjencia Evropiane për Sigurinë e Ushqimit (EFSA) ka ngritur alarm për rrezikun e PFAS në ushqim, duke kërkuar hulumtime të mëtejshme për të përcaktuar nivelet e sigurta të ekspozimit.

Si mund të reduktohet ekspozimi ndaj PFAS?

Për konsumatorët që dëshirojnë të minimizojnë rrezikun, ekspertët rekomandojnë:

  • Të preferojnë produktet bio, të cilat kanë nivele më të ulëta të këtyre kimikateve;
  • Të lajnë mirë perimet para konsumimit, megjithëse kjo nuk eliminon plotësisht rrezikun;
  • Të mbështesin praktikat bujqësore të qëndrueshme dhe të kërkojnë informacion nga supermarketet për origjinën e produkteve.

Me pak fjalë: Zbulimi i PFAS në perimet e Zvicrës ka ngritur alarm për rrezikun e ekspozimit afatgjatë ndaj këtyre kimikateve. Ndërsa produktet bio janë një zgjidhje më e sigurt, kërkohet veprim i menjëhershëm nga autoritetet dhe kompanitë për të garantuar sigurinë ushqimore dhe të kufizojnë përdorimin e kimikateve të rrezikshme në bujqësi.

---

Burime dhe lidhje të mëtejshme:

URL YouTube: [https://www.youtube.com/watch?v=example](https://www.youtube.com/watch?v=example)
URL Facebook: [https://www.facebook.com/example](https://www.facebook.com/example)
URL Instagram: [https://www.instagram.com/example](https://www.instagram.com/example)


Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.