Çështja çame: Debati në Zvicër për historinë e pambyllur të dëbimit

Jun 14, 2026 - 09:01
Çështja çame: Debati në Zvicër për historinë e pambyllur të dëbimit

Debati në Zvicër rreth historisë së dëbimit të çamëve

Një debat i rëndësishëm mbi çështjen çame, historinë e dëbimit të popullatës së Çamërisë dhe trajtimin e tyre gjatë Luftës së Dytë Botërore, u zhvillua në Bibliotekën Pestalozzi në Cyrih. Aktiviteti, i organizuar nga Fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini” dhe Lidhja Shqiptare në Botë, u mbajt me qëllim të rritjes së ndërgjegjësimit për këtë temë të ndjeshme historike.

Paneli i diskutimit përfshinte figura të shquara akademike dhe publike, duke përfshirë Prof. Dr. Pëllumb Xhufi, historian dhe ish-diplomat, Alket Veliu, kryetar i Fondacionit Çamëria “Hasan Tahsini”, Luan Rama, studiues dhe autor, si dhe Prof. Dr. Bashkim Kuçuku. Debatin e drejtoi Nazmi Jakurti, kryetar i Lidhjes Shqiptare në Botë në Zvicër, jurist dhe aktivist i njohur.

Në aktivitet morën pjesë edhe drejtoresha e bibliotekës, Suela Jorgaqi, filantropi Lazim Destani, gazetari veteran Rexhep Rifati, publicisti Enver Robelli dhe stilistja Flora Balaj, e cila solli një element tradicional me parakalimin e veshjeve çame.

Fokus në historinë e dëbimit dhe diskriminimin ndaj çamëve

Prof. Dr. Pëllumb Xhufi theksoi se çështja çame nuk është vetëm një ngjarje historike, por një plagë e pambyllur që ka pasoja të gjata. Ai foli për akuzat e padrejta kundër çamëve, të cilat u përdorën si justifikim për dëbimin dhe diskriminimin e tyre gjatë Luftës së Dytë Botërore. Sipas tij, këto akuza ishin thjesht një pretekst për të zbatuar një politikë shfarosëse kundër shqiptarëve nga ana e Greqisë.

Xhufi gjithashtu përmendi se ndjekja e elementit çam nga Greqia daton që nga fundi i shekullit të 19-të, duke u intensifikuar gjatë Luftës së Parë Botërore dhe duke arritur kulmin gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai theksoi se kjo politikë ishte pjesë e një strategjie më të gjerë për eliminimin e shqiptarëve nga trojet e tyre.

Trashëgimia kulturore çame në rrezik

Studiuesi dhe diplomati Luan Rama theksoi rrezikun që po i afrohet trashëgimisë kulturore çame. Ai foli për humbjen e mundshme të identitetit kulturor të çamëve, duke iu referuar dëbimit masiv dhe ndalimit të tyre për të kthyer në trojet e tyre. Sipas tij, ky proces rrezikon të zhduket një pjesë e rëndësishme e historisë shqiptare.

Prof. Dr. Bashkim Kuçuku, pjesëmarrës dhe dëshmitar i shumë organizimeve çame në Shqipëri që nga vitet '90, foli për trajtimin e çështjes çame gjatë periudhës së komunizmit në Shqipëri. Ai përmendi se gjatë kësaj kohe, çështja çame ishte një "çështje e mbyllur" dhe çdo iniciativë për organizimin e komunitetit çam ishte e ndaluar.

Kuçuku gjithashtu foli për trajtimin e çështjes çame nga aspekti i të drejtave të njeriut në nivel ndërkombëtar, duke theksuar se ky trajtim ka qenë i penguar vazhdimisht nga ndërhyrja greke dhe mungesa e angazhimit nga ana shqiptare.

Kritika ndaj qeverive shqiptare për mungesën e angazhimit

Kryetari i Fondacionit Çamëria “Hasan Tahsini”, Alket Veliu, foli për faktorët që kanë bërë që çështja çame të mbetet e pazgjidhur. Ai akuzoi qeveritë shqiptare për një qëndrim defansiv dhe mungesë angazhimi në trajtimin e kësaj çështjeje, duke e cilësuar këtë sjellje si një formë tradhtie kombëtare.

Veliu përmendi gjithashtu një takim të fundit që një delegacion shqiptar kishte zhvilluar në Komisariatin e OKB-së për të drejta të njeriut, i cili ishte i pari i këtij lloji pas disa dekadash. Ai theksoi se ky aktivitet ishte një hap i vogël, por domosdoshmëria e angazhimit të vazhdueshëm në këtë drejtim mbetet e madhe.

Ai gjithashtu foli për nevojën e përfshirjes së historisë së çamëve në programet shkollore në Shqipëri dhe Kosovë, duke theksuar se deri më tani, ky proces ka qenë shumë i ngadalshëm.

Angazhimi për sensibilizimin e opinionit botëror

Publicisti Enver Robelli foli për nevojën e botimit të më shumë teksteve dhe librave në gjuhë të huaja për të sensibilizuar opinionin botëror mbi çështjen çame dhe rrjedhimisht, mbi çështjet shqiptare në përgjithësi.

Gazetari veteran Rexhep Rifati, i njohur për angazhimin e tij në mbulimin e diasporës shqiptare, ndau përvojat e tij nga vizitat në trojet çame në Greqi, duke dhënë një perspektivë të re mbi këtë temë.

Me pak fjalë

Debati në Zvicër rreth çështjes çame solli në qendër të vëmendjes historinë e dëbimit të popullatës çame gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe trajtimin e tyre nga Greqia. Akademikët dhe aktivistët theksuan nevojën e vazhdueshme për ndërgjegjësim, përfshirjen e historisë çame në programet shkollore dhe angazhimin e shtetit shqiptar në mbrojtjen e të drejtave të komunitetit çam. Aktiviteti u mbështet nga figura të ndryshme publike, duke treguar interes të madh për këtë temë të ndjeshme historike.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.