Haxhiu: Parimet amerikane frymëzuan luftën shqiptare për liri dhe vetëvendosje
Haxhiu: Parimet amerikane frymëzuan luftën shqiptare për liri dhe vetëvendosje
Ushtruesja e detyrës së Albulena Haxhiu, presidentja e Kosovës, ka vlerësuar rolin historik të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në promovimin e demokracisë dhe lirisë gjatë fjalimit të saj në pritjen e organizuar nga Anu Prattipati, E Ngarkuara me Punë e SHBA-së në Kosovë, me rastin e 250-vjetorit të Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara.
Haxhiu ka theksuar se përvjetori i pavarësisë amerikane nuk është vetëm një datë për t’u shënuar, por një rikthim te parimet themelore mbi të cilat është ndërtuar shteti amerikan. “Sonte, ne festojmë 250 vjet të Pavarësisë së Amerikës. Një numër i tillë lehtësisht mund të shndërrohet vetëm në një ceremoni. Por në rastin e Amerikës, ai na kthen te një revolucion që nisi me një pyetje shumë konkrete politike: *Kush ka të drejtë të qeverisë dhe nga buron kjo e drejtë?*”, ka deklaruar ajo.
Ajo ka nënvizu se përgjigjja e dhënë në vitin 1776 vazhdon të ketë rëndësi edhe sot, duke theksuar rolin e popullit në legjitimitetin e pushtetit. “Përgjigjja e dhënë në vitin 1776 ishte radikale për kohën e saj dhe mbetet sfiduese edhe sot. Pushteti nuk qëndron mbi popullin; ai e merr legjitimitetin nga populli dhe duhet të kufizohet nga ligji, përfaqësimi dhe barazia qytetare”, ka thënë ajo.
Haxhiu ka rikujtuar edhe lidhjet historike të shqiptarëve me Shtetet e Bashkuara, duke përmendur kontributin e figurave të njohura shqiptare si Fan Noli dhe Faik Konica në promovimin e çështjes shqiptare.
“Shqiptarët e kuptuan herët se parimet amerikane kishin rëndësinë më të madhe atëherë kur e ardhmja e një kombi vendosej pa praninë e popullit të tij në tryezën e vendimmarrjes”, ka thënë ajo, duke përmendur Konferencën e Paqes në Paris pas Luftës së Parë Botërore, ku pavarësia e Shqipërisë u vu përballë vendimeve të të tjerëve. “Presidenti Wilson i dha çështjes shqiptare forcë politike kur tha: *‘Shqipëria duhet të jetë e pavarur’*”, ka shtuar ajo.
Haxhiu ka vlerësuar rolin e Fan Nolit në organizimin e komunitetit shqiptar në Amerikë dhe përçimin e zërit të shqiptarëve në arenën ndërkombëtare. “Në Boston, Fan Noli i dha kësaj historie një forcë të re dhe urgjente. Një prift ortodoks që u bë një nga figurat më përcaktuese shqiptare të shekullit XX, ai u arsimua në Harvard, përktheu Shekspirin dhe Servantesin, organizoi jetën publike shqiptare në Amerikë dhe më vonë shërbeu si kryeministër i Shqipërisë”, ka thënë ajo.
Sipas saj, Noli e kuptoi rëndësinë e gjuhës dhe organizimit kombëtar, duke ndihmuar që komuniteti shqiptar në Amerikë të shndërrohej në një faktor me ndikim. “Noli e kuptoi se gjuha mund të shndërrohej në një institucion përpara se një shtet të ishte mjaftueshëm i fortë për ta mbrojtur atë. Ai ndihmoi që një komunitet emigrantësh të shndërrohej në një forcë kombëtare”, ka deklaruar ajo.
Haxhiu ka folur edhe për Faik Konicën, duke vlerësuar rolin e tij në diplomaci dhe në përfaqësimin e çështjes shqiptare. “Faik Konica, shkrimtar dhe diplomat, forca e të cilit ishte saktësia, i dha kësaj përpjekjeje një tjetër lloj fuqie. Ai kishte përdorur tashmë revistat evropiane për ta paraqitur çështjen shqiptare para botës si një realitet politik dhe kulturor”, ka thënë ajo.
Në fjalimin e saj, Haxhiu ka lidhur këtë histori edhe me Kosovën, duke përmendur figurën e Hasan Prishtinës dhe përpjekjet për vetëvendosje. “Hasan Prishtina e sjell Kosovën në këtë histori. I lindur në Vushtrri, i arsimuar në Selanik dhe Stamboll dhe i zgjedhur në parlamentin osman, ai e dinte se sa lehtë kombet e vogla mund të diskutoheshin nga të tjerët”, ka deklaruar ajo.
Ajo ka thënë se Hasan Prishtina i dha zë kërkesës së Kosovës për vetëvendosje në një periudhë kur vendimet për popujt shpesh merreshin pa pjesëmarrjen e tyre. “Pas Luftës së Parë Botërore, ai i dha zë kërkesës së Kosovës brenda kërkesës më të gjerë shqiptare për vetëvendosje. Kosova ende nuk ishte shtet, por pretendimi që më vonë do ta përcaktonte historinë e saj moderne ishte tashmë aty: një popull duhet të ketë të drejtë të vendosë për të ardhmen e vet”, ka thënë Haxhiu.
Ajo ka rikujtuar periudhat e vështira nëpër të cilat ka kaluar Kosova dhe duke theksuar se kërkesa për liri dhe vendimmarrje të popullit nuk mund të mbetej vetëm në nivel deklaratash. “Tetë dekada më vonë, kjo kërkesë u rikthye nën zjarr. Kur autonomia ishte hequr, jeta publike ishte shpërbërë dhe civilët ishin dëbuar nga shtëpitë e tyre, e drejta e një populli për të vendosur për të ardhmen e vet nuk mund të mbetej më vetëm çështje fjalësh”, ka shtuar ajo.
Haxhiu ka vlerësuar rolin e Shteteve të Bashkuara në historinë e Kosovës, duke thënë se mbështetja amerikane ka qenë përcaktuese në rrugëtimin drejt lirisë dhe ndërtimit të institucioneve të shtetit. “Për popullin e Kosovës, udhëheqja amerikane u bë pjesë e historisë sonë kombëtare, pasi ndryshoi rrjedhën e historisë sonë. Kjo liri u bë Republika e Kosovës. Ajo mori formë përmes institucioneve, zgjedhjeve, gjykatave, forcave të sigurisë dhe rendit kushtetues që u përket të gjithë qytetarëve të saj”, ka thënë ajo.
Në fund të fjalimit, ajo ka theksuar se miqësia mes Kosovës dhe SHBA-së është ndërtuar ndër vite mbi partneritet, vlera të përbashkëta dhe përgjegjësinë për të ruajtur e forcuar demokracinë. “Sonte, urimet tona vijnë me mirënjohjen e një Republike sovrane. Ne kujtojmë se mbështetja amerikane ndihmoi që liria jonë të bëhej e mundur dhe e dimë se mënyra më e mirë për ta nderuar atë mbështetje është të ndërtojmë një shtet që e meriton atë”, ka shtuar ajo.
Me pak fjalë
Albulena Haxhiu ka vlerësuar rolin historik të SHBA-së në promovimin e demokracisë dhe lirisë gjatë një fjalimi me rastin e 250-vjetorit të Pavarësisë amerikane. Ajo ka lidhur parimet amerikane me luftën shqiptare për liri dhe vetëvendosje, duke përmendur figura të tilla si Fan Noli, Faik Konica dhe Hasan Prishtina. Haxhiu ka theksuar se mbështetja amerikane ka qenë përcaktuese në ndërtimin e Republikës së Kosovës.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
